Email Address

Password   ?

444 15 61
Camiler (İlçe)
Akçaabat İlçesi, Merkez Orta Mah. Camii

Trabzon ili Akçaabat ilçesinde, Tarihi dokunun hissedildiği ve koruma altındaki Orta Mahalle’de yer alan cami geleneksel yöre mimarisinin önemli örneklerinden biridir. Caminin H.1222-(M.1807) tarihli vakfiyesinden anlaşılacağı üzere, ilk cami yıkılmış ve günümüzdeki cami Molla Bekir oğlu Hafız Üzeyir Efendi tarafından yaptırılmıştır. Dikdörtgen planlı yapı yığma teknikte inşa edilmiştir. Beden duvarları kesme ve moloz taş olan kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle örtülü olup silindirik gövdeli, iki şerefeli, betonarme minaresi 1982 yılında camiye ilave edilmiştir. Üç bölümlü açık son cemaat yerinin çatısı taş sütunlar üzerine oturmaktadır. Harime giriş de son cemaat yerinden, çift kademeli, basık kemerli, taş söveli, ahşap kapıdan sağlanmaktadır. Yapının dilimli, nişli, sütunceli taş mihrabı ve ahşap minberi kabartma tekniğinde tezyin edilmiştir. Mihrap; bitkisel, geometrik ve stilize motiflerle hareketlendirilmiştir.

Şinik Köyü, Merkez Camii

Şinik Köyü’nün düz bir kesiminde kesme taştan kare olarak inşa edilmiştir. Caminin yapım tarihiyle ilgili kitabe bulunmamakla birlikte 19 yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Kuzeyinde 4 sütunla oluşturulan son cemaat yerinin üzerinde aynı büyülükte bir dış mahfil bulunmaktadır. Son cemaat yerinin ortasından yuvarlak kemerli bir kapıyla harim kısmına geçiş sağlanmaktadır.

Araklı İlçesi, Merkez Kalecik Mah. Camii

19. yy’da düzgün kesme taştan inşa edilmiş dikdörtgen yapılı bir camidir. Batısında haziresi ve sonradan eklendiği anlaşılan sekizgen kaideli minaresi yer alır. Mihrap aksı boyunca uzanan dikdörtgen bir harime sahip yapının, dış örtüsü kırma çatılı ve kiremit örtülüdür. Kenarda duvarlara, ortada da dört sütuna taşıtılan toplam dokuz kubbe ile açıklıklar geçilmiştir. Cami bu sistemiyle Trabzon ili içindeki nadir örneklerdendir. Cami hariminin kuzey ucunda, sonradan kapatıldığı anlaşılan bir son cemaat revakının varlığı, duvar içlerinde kalmış sütun düzeni izlerinden anlaşılmaktadır. Günümüzde bu mekânın batı ucunda imam odası, doğu ucunda ise kadınlar mahfiline çıkan merdiven yer almaktadır.

Araklı ilçesi, Turnalı Köyü Camii

Eski adıyla Os (günümüzde Turnalı-Araklı) olarak bilinen köyün âlimlerinden Os’lu Müderris Hacı Hasan Efendi tarafından 1842 yılında yaptırılan tarihi bir camidir. İlçe merkezine 24 km uzaklıkta olup köyün merkezinde yer almaktadır. Kare plana sahip olan cami kesme taştan yapılmıştır. Örtüsü dört omuz çatı olup kiremitle kaplıdır. Caminin iç kısmı tümüyle ahşaptan oyma süslemelerle donatılmıştır. Tavan, minber, mahfil, kürsü işçilik ve süsleme bakımından oldukça zengindir.

Araklı İlçesi, Merkez Küçük Camii Hacı Hasan Camii

Kentin önemli müderris şairlerinden Hacı Hasan adına 1859 tarihinde yapılmıştır. Dikdörtgen plan üzerine oturan harim ve 4 adet taş sütunun 3 bölüme ayırdığı son cemaat yerinden oluşan caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile örtülüdür. Camiye kuzey cephesinden yuvarlak kemerli taş söveli, işlemeli ahşap kapı ile girilmektedir. Taş mihrabında istiridye kabuğu ve perde motifi işlemeleri bulunmaktadır.

Araklı İlçesi, Keçikaya Köyü Camii

Köy merkezinde düz bir alanda kare planlı olarak inşa edilmiştir. Yapılış tarihi olarak giriş üzerinde H.1236-(M.1821) tarihi yazmaktadır. Caminin beden duvarları kesme taştan yapılmış olup çatısı geniş saçaklı ve oluklu kiremitle kaplıdır. Beden duvarlarının güney ve doğusunda altta 2, üstte 3 pencereye yer verilmiştir. Camiye giriş iki kapıyla sağlanmaktadır. Kuzeybatı girişi ahşaptan, tek kanatlı olup tüm yüzeyi sitilize vazodan çıkan kıvrık dallardan oluşmuş lale çiçekleriyle süslenmiştir. Camiye daha sonrasın da yeni bir minare eklenmiştir.

Arsin İlçesi, Atayurt Çatak Köyü Camii

Kim tarafından yapıldığı bilinmeyen yapı 1899 yılında belde merkezinin güneyinde, eğimli bir araziye kurulmuştur. Dikdörtgen plan üzerine oturan harim ve dört taş sütunun üç bölüme ayırdığı son cemaat yerinden oluşan kesme taş malzemeli caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile kaplıdır. Cami, içinde yoğun süsleme unsurları bulunmaktadır. Harim ve mahfil tavanında ahşap çıtalarla bölünmüş geometrik süslemeli kare panolar ve bitkisel motiflerin yer aldığı köşe süslemeleri ve duvarlarda yer alan kalem işi süslemeler dikkat çekicidir.

Arsin İlçesi, Güneyce Köyü Camii

İlçe merkezine 23 km mesafede bulunan köyün eğimli bir kesiminde inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde H. 1300 (M.1883) tarihi yazmaktadır. Harimi örten düz ahşap tavan baştanbaşa değişik şekilde ve renklerde ahşap çıtalar kullanılarak geometrik süslemelerle örtülüdür. Ortada bulunan ve yuvarlak bir madalyondan oluşan işlemeli bir tavan göbeği bulunmaktadır. Bu tavan süslemelerinin yine Güneyce köyünde yaşamış olan baba-oğul iki ustanın elinden çıktığı söylenmektedir.

Beşikdüzü İlçesi, Oğuz (Türkelli) Beldesi Merkez Camii

Bir Ermeni ustasının 20 yy’da yapımına başladığı, Birinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan olaylar nedeniyle de inşaatı yarım bırakmak zorunda kaldığı rivayet edilmektedir. Yaklaşık kare bir alana oturan cami beldenin merkezinde yer almakta olup dış cephe özellikleriyle Beşikdüzü Merkez Cami ile de benzeşmektedir. Bölümler sırasıyla baklava dilimi, küçük niş modelleri, asma kandil motifi, bitkisel süsleme, kürecikler, geometrik desenli panolar, rozetler, çarkıfelek ve bitkisel sarmaşık motiflerden oluşmaktadır.

Beşikdüzü İlçesi, Dağlıca Köyü Camii ve Külliyesi

Külliye; Cami, Medrese, İmam evi ve Hazireden oluşur. Doğu girişi üzerinde eski Türkçe yazılı bir kitabe bulunmaktadır. Aynı kapı üzerinde taşa oyulmuş; H.1282-(M.1864) yazmaktadır. Caminin iç kısmı selvi, çam ve çeşitli bitkilerden oluşmuş kalem içi süslemelerle bezeli olup medresenin batı cephesindeki 5 adet taş destek üzerine oturtulmuş ahşaptan balkonlu bir bölümü de bulunmaktadır.

Beşikdüzü İlçesi, Merkez Camii

Yaklaşık kare bir alana oturan ve kesme taştan 19 yy sonlarına doğru yapılan caminin beden duvarlarında; yuvarlak sağır kemer içine alınmış sivri kemerli çifter pencerelere yer verilmiştir. Dört omuz biçiminde kırma çatısı kiremitle kaplıdır ve iç mekanı sadedir.

Çaykara İlçesi, Akdoğan Köyü Merkez Camii

Çaykara’nın kuzeydoğusunda, ilçe merkezinden 8 km mesafedeki Akdoğan köyünde inşa edilen caminin değişik yerlerinde yapılış ve onarım tarihlerini belirten 4 kitabe bulunmaktadır. Yapılış tarihi belli olmayan Akdoğan Merkez Camii Osmanlı dönemi başta olmak üzere çeşitli tarihlerde onarım görmüş olup kitabesinden de anlaşılacağı gibi ilk büyük çaplı onarımı H:1241-(M.1825) tarihinde görmüştür. Bu sonuca göre caminin H.1241-(M.1825)’den önce yapıldığı, muhtemelen ahşap olan ilk caminin yanması veya tahrip olması sonucu bugünkü caminin yapıldığı anlaşılmaktadır. Geniş ahşap saçaklı, kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle kaplı olup yapının tüm pencereleri dıştan dikdörtgen formda, içten yuvarlak kemerli ve ahşap doğramadan yapılmıştır. Cami, Cumhuriyet döneminde pek çok âlimin ders aldığı ve ders okuttuğu mekân olarak da bilinmektedir.

Çaykara İlçesi, Akdoğan köyü Kovacık Mah. Camii

Çaykara’nın kuzeybatısında, ilçe merkezine 8 km mesafede bulunan Akdoğan köyünün Kovacık mahallesinde inşa edilen caminin mihrap duvarının iki yanında 2 kitabe bulunmaktadır. Bu kitabeler kalın yağlı boya tabakasının altında kaldıklarından okunabilen kadarıyla H.1265 (M.1849) tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır. İç mekânı örten düz ahşap tavanın ortasında sekizgen formlu zarif işçilik ve kenarlarında da örgü motifli kafes işçilik bulunmaktadır.

Çaykara İlçesi, Çambaşı Köyü, Orta Mah. Hacı Ömerli Camii

H.1261-(M.1845) yılında Çambaşı köyünün Orta Mahalle mevkiinde düz bir yerde kurulan, kuzeybatı köşesindeki giriş kapısı ve sövesi tamamen ahşaptan yapılmış bir camidir. Dikdörtgen ya da kare olarak yapılan ve düzgün kesme taşlarla temeli çıkılan camide, daha sonra dayanıklılığı ile bilinen kestane, meşe ve karaağaç kullanılmıştır. Yaşmak kısmının ortasında küresel bir kabaraya yer verilirken üstte ‘’Kelime-i Tevhid’’ yazılıdır. Minber ve mihraplarının genellikle ceviz ve incir ağacından yapılan ve kapı işlemelerindeki ahşap oyma sanatının zenginlikleri de göze çarpmaktadır.

Çaykara ilçesi, Çamlıbel Köyü, Merkez Camii

Çamlıbel köyünün meyilli bir yamacı üzerine yapılmıştır. Giriş üzerinde bulunan Türkçe kitabede caminin yapılış tarihinin H.1305-(M.1894) olduğu yazmaktadır. Caminin beden duvarları iki ayrı teknikte ele alınmıştır. Birinci kat taş, ikinci kat ise tamamen ahşap yığma tekniğiyle yapılmıştır. Caminin ahşap tavanı zamanı içerisinde yenilenmiştir. Güneybatı köşede bulunan minber, Çaykara’da ki diğer örneklerin aksine daha sade yapılmış olup yağlı boya ile boyalıdır. Yalnızca minberin korkuluk ve kapı söveleri örgü şeklinde süslemelidir.

Çaykara İlçesi, Kabataş Köyü Camii

İlçe merkezine yaklaşık 8 km’lik mesafede olup Kabataş Köyü’nün merkezinde yer almaktadır. Yapı üzerinde, değişik tarihli 4 tane kitabe bulunmaktadır. Bunlardan H.1229-(M.1813-1814) tarihli kitabe, minber köşkünün batı alt yanındadır. H.1239-(M.1823-1824) tarihli kitabe, minber köşkünün doğu alt tarafındadır. H. 1289-(M.1872-1873) tarihli kitabe, giriş kapısının sol tarafında; aynı tarihli diğer kitabe ise mihrabın doğu üst köşesinde yer almaktadır ve üzeri kahverengi yağlı boya ile boyalıdır. Kare planlı camide, kuzeyde 8 ahşap direkle oluşturulan son cemaat yerinin üzerinde yine aynı büyüklükte bir dış mahfil bulunmaktadır. Kuzey duvarının mahfile kadar, diğer duvarların çatıya kadar yükseltilmesi ve bölgede görülen duvar örgü tekniklerinin kullanılmamış olması dikkat çekicidir. Ancak dış mahfilin varlığı ve burada kullanılan ahşap malzemenin bağlantı noktalarında görülen tekniği ve saçak kısmının ise oldukça geniş tutulması mahallî özelliklerin yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır.

Çaykara İlçesi, Şahinkaya Köyü, Gülveren Mah. Camii

İlçe merkezine yaklaşık 3 km mesafede bulunan Şahinkaya Köyü’nün Gülveren Mahallesi’nde meyilli bir yamaca kurulmuştur. Giriş üzerinde bulunan H.1293 tarihli kitabeden caminin 1879 yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Dikdörtgen şeklinde planlanan caminin beden duvarları kesme taştan yapılmıştır. Harimi örten düz ahşap tavan ortada bir kubbeyle şekillendirilmiştir. Ahşap kubbenin üzeri sıvanarak, kalem işi süslemelerle zenginleştirilmiştir. Beden duvarlarını tavandan ayırmak için yapılan kuşak içinde de ‘’Esmaül Hüsna’’ya yer verilmiştir.

Çaykara İlçesi, Taşkıran Köyü Camii

Çaykara’ya bağlı Taşkıran Köyü içinde, kim tarafından yaptırıldığı bilinmeyen eser H.1315-(M.1896) tarihinde inşa edilmiştir. Kareye yakın dikdörtgen planlı, mahfil seviyesine kadar taş, üst kısmı yığma olarak inşa edilmiş caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile örtülüdür. Caminin kuzeyinde tek şerefeli ahşap minare yer almaktadır. Camiye giriş, doğu cephesinden, yuvarlak kemerli taş söveli, ahşap oymalarla bezeli iki kanatlı kapı ile sağlanmaktadır. Cami içinde; mahfil aynalıklar, ahşap dikmeler, tavan göbeği, minber ve vaiz kürsüsünde yer alan ahşap oymalar dikkat çekmektedir.

Çaykara İlçesi, Taşören Köyü Camii

Trabzon’un Çaykara ilçesinde 1841 yılında halk tarafından imece usulü yapılan Taşören Merkez Camisi, yörenin en eski ahşap camilerinin başında geliyor. 2011 yılında henüz belirlenemeyen bir sebeple çıkan yangında büyük hasar gören cami, 2014 yılında aslına uygun olarak yeniden yaptırılmıştır. Hafif eğimli bir arazi üzerine inşa edilen yapının zemin kat duvarları kesme taş, mahfil katı ise tamamen ahşap yığma tekniğinde inşa edilmiştir. Geniş ahşap saçaklı, kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle örtülüdür. Harime giriş, yuvarlak kemerli, çift kanatlı, ahşap tezyinatlı kapı ile sağlanmaktadır. Mahfil katı, tavan göbeği, minber de yapının ahşap işçilikli öğelerindendir.

Çaykara İlçesi, Filak Mah. Camii

Çaykara’ya bağlı Uzungöl’ün Filak Mahallesi’nde kâgir bir bodrum kat üzerine, yörede sıkça rastlanılan ahşap yığma tekniği ile Dikdörtgen formlu olarak inşa edilmiştir. Yapının yapım veya onarım kitabesi yoktur. Bu nedenle yapının yöredeki diğer örneklerle, özelikle 1819 tarihli Dernekpazarı Güneykondu Mahallesi Cami ile benzerlik taşıması nedeniyle bu yıllarda tarihlendirilmiştir. Zemin katta taş duvarlı medrese bölümü bulunmaktadır. Aynı köy ahalisinden Kadızade Mustafa Efendi’nin cami için bir vakıf kurduğundan bahsedilir. Batısında bulunan son cemaat yeriyle beraber kullanım alanı oldukça geniştir. Beden duvarlarının güney kısmına altlı üstlü dört pencere konularak harime aydınlık sağlanmıştır.

Çaykara İlçesi, Uzuntarla Köyü Camii

Kareye yakın harim kısmı bulunan caminin beden duvarları moloz taş malzemeli ve ahşap hatıllıdır. Çatısı dört omuz kırma olup kiremit kaplıdır. Giriş kısmında son cemaat yeri bulunmayıp bu kısımda sonradan yapıldığı anlaşılan iki katlı imam odası bulunmaktadır. Caminin yapılış tarihiyle ilgili bir kitabe bulunmamaktadır. Ancak 19 yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir.

Dernekpazarı İlçesi, Akköse Köyü Merkez Cami

Dernekpazarı ilçesine bağlı Akköse Köyü’nün hafif meyilli bir yerinde bulunmakta olup ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Giriş kapısı ve kürsü üzerindeki tarihten caminin H.1282-(M.1865) yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Dikine dikdörtgen şeklinde yaptırılan caminin üst örtüsü dört omuz kırma çatı olup oluklu kiremitle kaplanmıştır. Kuzeyde bulunan betonarme imam odası ve abdest alma kısımları sonradan yapılmıştır. Mahfile dışarıdan girişi sağlayan kapının da oldukça zengin ahşap süslemesi vardır. Kemerin orta kısmının üzerinde ‘’Amele Keşapoğlu Usta Mahmud’’ ve ‘’H.1282’’ tarihi yazmaktadır.

Dernekpazarı İlçesi, Günebakan Köyü Camii

Çaykara’nın güneybatısında, ilçe merkezinden 8 km mesafede bulunan ve eski adı Zenozena olan Günebakan Köyü’nde oldukça meyilli bir arazinin düzleştirilmesiyle inşa edilmiştir. Giriş kemerinin üstünde içleri işli üçgenle, gül bezekler ve H.1286-(M.1869) tarihi yer almaktadır. Yapının beden duvarları mahfil katına kadar kâgir sistemde (yığma taş) inşa edilmiştir. Yapının doğu, batı ve güney beden duvarları, mahfil seviyesinden itibaren ahşap kaplamalı, ahşap çatkı sistemi ile inşa edilmiştir. Caminin harim kısmı kare planlıdır. Harim kapısı, mihrap, minber, vaaz kürsüsü, tavan göbeği ve mahfil katı yapının ahşap tezyinatlı mimari öğeleridir. Ahşap direkler üzerine oturan mahfil katı, harimi dört cepheden de çevrelemektedir.

Dernekpazarı İlçesi, Güneykondu Mah. Camii

Dernekpazarı’nın batısında, yaklaşık 2-3 km mesafedeki Güneykondu Mahallesi’nin oldukça meyilli bir yerinde inşa edilmiştir. Köylüler arasında caminin asıl yerinin burası olmadığı, 100 metre kadar yukarıda “Mektep üstü” denilen bir yerden sökülerek buraya monte edildiği şeklinde yaygın bir söylence de vardır. Bu duruma gerekçe olarak da köyün eski bir devirde uğradığı su baskını gösterilmektedir. Hatta diğer bir görüşe göre benzer bir acı tecrübeyi yeniden yaşamamak için yapının beden duvarları bir yere kadar taş malzemeden yapılmış ve bunun sonrasında yığma ahşap tekniği uygulanmıştır. Caminin son cemaat yerindeki geometrik kafesli iki pencere arasında bulunan ahşap direk üzerindeki H.1235 tarihli kitabeden caminin M. 1819 yılında da yapıldığı anlaşılmaktadır. Caminin içinden dışarıdaki son cemaat yerine açılan ahşap lokmalı 3 de pencere bulunuyor. Bunlar gerekli durumlarda yine ahşap sürgü yöntemiyle kapatılabiliyor. Caminin ilgi çeken bir diğer bölümü ise iki kanatlı kapısıdır. Minberin üzerindeki iki tarih kitabesinden anlaşıldığına göre minber, camiden yaklaşık 30-40 yıl kadar sonra yapılmıştır. Minberin, bölgeye yakın bir yerdeki Yenice ya da eski adıyla Holo’dan gelen bir usta tarafından yapıldığı rivayet edilir. Mihrap ve tavandaki süslemelerin ise Arhavili ustalarca yapıldığı söyleniyor. Yine bir ahşap harikası olan vaiz kürsüsünün de Zincirlitaş (Promut) köyünden bir ustanın yaptığı şeklinde rivayetlerde bulunmaktadır.

Dernekpazarı İlçesi, Taşçılar Köyü Merkez Camii

Dernekpazarı’nın 8 km güneybatısındaki Taşçılar Köyü’nde düz bir zemin üzerine inşa edilmiştir. Giriş kapısının sağ tarafındaki kareye yakın kenarları geometrik çerçeve içine alınan kitabede, caminin H.1219-(M.1804) yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Dikdörtgen planlı olan caminin beden duvarları, mahfil hizasına kadar düzgün kesme taş, mahfilden yukarısı ahşap yığma olarak yapılmıştır. Dışa taşkın geniş saçaklı, orjinalde kiremit kaplı çatısı yenileme sonrasında kurşunla değiştirilmiştir. Kapı söveleri ve kanatları tamamen ahşap işçiliğinin ince tekniğiyle işlenmiştir. Son cemaat yeri mevcut olmayan caminin harem kısmına girişi kuzey batıdan yine ahşap işçilikli bir kapı ile sağlanmaktadır.

Dernekpazarı İlçesi, Tüfekçiler Köyü Camii

Dernekpazarı ilçesi Tüfekçiler Köyü’nün oldukça meyilli arazisinde kurulmuştur. Cami, süsleme özellikleri bakımından bölgede diğer camilerle benzerlikler göstermesi nedeniyle 19yy’a tarihlenebilir. Son cemaat mahalli bulunmayan caminin, beden duvarları taştan yapılmıştır. Örtüsü dört omuz kırma çatı olup, dışa taşkın saçaklıdır. Kuzeyinde yer alan Kur’an kursu binası sonradan camiye bitişik olarak inşa edilmiştir.

Dernekpazarı İlçesi, Yukarıkondu Mah. Camii

İlçe merkezine 3 km mesafedeki Yukarıkondu Mahallesi’nde inşa edilmiştir. Yapılan yenileme sonrası bölgenin yağışlı olması sebebiyle ve cami zarar görmesin diye saçaklar oldukça geniş tutulmuştur. Üst örtü 4 omuz kırma çatı ve oluklu kiremitle kaplı olup altı ahşap sütuna oturtulan bir son cemaat yeri bulunmaktadır. Cami kitabe yönünden oldukça zengindir. Giriş kapısının sağ üst kısmında tek satırlık kitabe ‘’Usta Kitabesi’’, hemen altındaki kitabede ise 1224 tarihi bulunmaktadır. Caminin yapım tarihi olarak H.1189-(M.1780) kabul edilebilir. Harime hâkim olan ahşap işlemenin inceliği tüm yüzeylere dağılmaktadır. Buna rağmen vaaz kürsüsü ve minberin ustalarının isimleri belli değildir. Ancak buralardaki işçiliğin caminin dış süslemeleriyle benzerlik göstermesi aynı ustanın emeği olduğunu düşündürmektedir.

Dernekpazarı İlçesi, Zincirlitaş Köyü Camii

Dernekpazarı’nın yaklaşık 1-2 km doğusundaki Zincirlitaş Köyü’nün meyilli bir yerinde kare planlı olarak inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde H. 1336 tarihinin bulunması, caminin bu yılda yapıldığını göstermektedir. Çatısı dört omuz kırma biçiminde olup oluklu kiremitle kaplıdır. İç doğusunda oluşturulan 2 oda ve son cemaat yeri nedeniyle, harim kısmı ile kuzey yönden daraltılarak küçültülmüştür. Kuzeydoğu köşede bulunan oda 2 katlı olup 1.katta harim içine taşıntı yapar. Güneydoğu köşedeki oda ise tek katlı olup depo olarak düzenlenmiştir.

Düzköy İlçesi, Gökçeler Köyü Merkez Camii

İlçe merkezine 7 km uzaklıktaki Köyün merkezinde inşa edilen cami düzgün kesme taş malzeme ile yapılmış saçak kısmı silmeli olup yapılan onarım sonrası çatı sacla örülmüştür. Caminin kuzeyinde 4 taş sütunla oluşturulan son cemaat yeri orijinalde dışa açık iken sonradan camekanla kapatılmıştır. Giriş üzerinde yer alan Türkçe kitabede 1899 tarihi yazmaktadır. Caminin kuzeybatısındaki minare, orijinalde ahşapken yıktırılarak yerine taş minare yapılmıştır.

Hayrat İlçesi, Dereyurt Köyü Merkez Eski Camii

İlçe merkezine 4 km mesafede olup köyün merkezindeki meyilli bir arazide ahşap yığma olarak inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde bulunan tarihten caminin H.1247-(M.1832) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Ahşaptan yapılmış caminin subasmanı taştandır. Çatısı dört omuz kırma olup kiremitle kaplıdır. Muhtelif dönemlerde yapılan onarım ve ilavelerle caminin ana planında önemli değişiklikler görülmektedir. Ahşap direklerle oluşturulan son cemaat yerinin üzerinde bir dış mahfil bulunmaktadır. Orijinalde dışa açık olması gerekirken bu bölümlerden bazıları sonradan kapatılmıştır. Yapılan bir başka tadilatla da caminin iç mekânı ve son cemaat mahalli bölünerek kuzeyde bir oda oluşturulmuştur.

Hayrat İlçesi, Sarmaşık Köyü, Sinanlar Mah. Camii

İki bölüm halinde inşa edilmiş olan caminin asıl mekânı 1809 yılında kesme taştan kare mekâna oturtularak yapılmıştır. Son cemaat mahallinin olması gereken yapının kuzeyindeki bölüm ise yığma ahşaptan iki kat halinde yapılmıştır. Minaresi olmayan caminin ahşap bölümü müezzin evi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Üç bölüm halinde düzenlenmiş olan kapının girişindeki küçük holden üst kata merdivenle çıkış sağlanmaktadır. Ahşap olan bu bölümün üst katında 2, alt katında ise 1 oda bulunmaktadır.

Köprübaşı İlçesi, Beşköy Bucağı Yılmazlar Mah. Camii

Tek mekânlı cami geniş saçaklı çatıya sahip olup düzgün kesme taştan yapılmıştır ve üzeri sıvanmıştır. Tam olarak tarihi bilinmemekle birlikte 19 yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Ön cephesinde işlemeli kapısı ve minaresiyle birlikte 4 adet demir parmaklıklı penceresi ve her pencere arasında sütunceler bulunmaktadır. Giriş kapısı söveleriyle birlikte ahşaptan yapılmıştır. İki kanat halinde yapılmış olan kapılar üç bölüme ayrılarak, her bölümde stilize vazolardan çıkan aralarında nar motiflerinin yer aldığı hayat ağacı motifleri bulunmaktadır.

Köprübaşı İlçesi, Yağmurlu Köyü Camii

İlçe merkezin 4 km mesafede bulunan Yağmurlu Köyü’nün düz bir kesiminde yapılmıştır. Cami girişinin sol tarafında yer alan kitabede H.1242-(M.1827) yılında yaptırıldığı yazmaktadır. Kare planlı cami kesme taştan yapılmış olup üzeri sonradan sıvanmıştır. Dört omuz kırma çatısı kiremitle kaplı ve geniş saçaklıdır. Kuzeyden son cemaat yeri vazifesi gören bir bölümden iç mekana geçiş sağlanmaktadır. Burada bulunan çift kanatlı kapının üzerindeki dikdörtgen panolarda lale motifli süslemelere yer verilmiştir. Caminin kuzeyine sonradan derslik eklenmiştir.

Maçka İlçesi, Akmescit Köyü Cami

Trabzon İli Maçka İlçesi Akmescit Köyü’nün düz bir kesiminde bulunan bu caminin 4 satırlık kitabesinden öğrenildiğine göre H.1290-(M.1873) yılında yaptırılmıştır. Kesme taştan dikdörtgen planlı olarak yapılan caminin önünde dört ahşap sütunun taşıdığı, ahşap çatılı dışa açık son cemaat yeri bulunmaktadır. Giriş kapısı iki kanatlı olup üzerinde kabartma şeklinde vazodan çıkan üzüm salkımları yer almaktadır. İbadet mekânının üzeri ahşap bir tavanla örtülü olup bu tavanın üzerinde iç içe geçmiş sekizgenlerden oluşan oldukça zarif bir göbek bulunmaktadır.

Maçka İlçesi, Anayurt Köyü Camii

Trabzon ili Maçka İlçesi, Anayurt Köyü’nde kilise dönüştürülmüş olan bu yapının ne zaman ve kim tarafından yapıldığını belirten bir kitabe günümüze gelememiştir. Günümüzde cami olarak kullanılan bu kilise düzgün taştan dikdörtgen planlı, bazilika tipinde üç nefli olarak yapılmıştır. Naos içerisinde birbirlerine kemerle bağlanmış dört sütunla nefleri meydana getirmiştir. Yapının üzeri kırma çatı ile örtülmüştür. Kilise camiye çevrildikten sonra batı yönündeki giriş kapatılmış, güneydoğu köşesine de binadan ayrı olarak tek şerefeli bir minare eklenmiştir.

Maçka İlçesi, Esiroğlu Beldesi, Bahçekaya Köyü Camii (Kilisesi)

Trabzon İli Maçka İlçesi, Bahçekaya Köyü’nün düz bir yerinde bulunmaktadır. Giriş üzerindeki kitabede H.1302-(M.1885) tarihi yazmaktadır. Kesme ve moloz taştan yapılan cami dikdörtgen planlı olup üzeri kırma bir çatı ile örtülmüştür. Kuzey yönünde 4 taş sütunun taşıdığı son cemaat yeri bulunmaktadır. Dışa açık olan son cemaat yerinden yuvarlak kemerli bir kapı ile ibadet mekânına geçilmektedir. Bu kapı kesme taş lentolu ve iki kanatlı olup üzerinde örgü şeklinde motifler bulunmaktadır. Yuvarlak niş şeklindeki mihrabın üzerinde de 1885 tarihli 10 satırlık bir kitabe yer almaktadır.

Maçka İlçesi, Gürgenağaç Köyü Camii (Kilisesi)

İlçe merkezine 14 km mesafedeki Gürgenağaç Köyü’nde bulunan cami, kiliseden çevrilmiştir. Ne zaman ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmeyen cami yapı üslubu nedeniyle19 yy ‘da yapıldığı anlaşılmaktadır. Kilise düzgün kesme taştan, dikdörtgen planlı, bazilika düzeninde yapılmıştır. Naos sütunlarla 3 nefe ayrılmıştır. Üzeri değişik zamanlarda farklı şekillerde örtülmüştür. Camiye dönüştürüldükten sonra batı yönündeki kapısı örülmüş, kuzeybatıda yeni bir giriş açılmıştır. Tonoz örtülü üst örtünün bir bölümüne kubbe yapılmıştır.

Maçka ilçesi, Güzelce Köyü Camii

İlçe merkezine 15 km uzaklıkta olan Güzelce Köyü’nde 1948 yılında yaptırılmıştır. Kesme taştan yapılan caminin giriş kapısının söveleri, muhtemelen devşirme olarak bir kilise kalıntısından alınarak burada kullanılmıştır. Sövelerde her iki tarafta bulunan vazolardan çıkan asma yaprağı, üzüm salkımı ve kıvrık dallardan oluşan bitkisel desenli bordür yer almaktadır.

Maçka İlçesi, Şahinkaya Beldesi Oğulağaç Köyü Camii (Kilisesi)

Şahinkaya Beldesi’den yaklaşık 2-3 km mesafe uzaklıkta yer alan Oğulağaç köyünde 1867 yılında yaptırılmıştır. Öncesinde kilise olan cami, eğimli bir arazi üzerine kesme taştan, dikdörtgen olarak yapılmış olup bazilika planlıdır. Camiye çevrildikten sonra giriş kapısı ve apsiste değişiklikler yapılmıştır. Bununla beraber orijinal apsisin üç kademesi görülmektedir. İç mekân camiye dönüştürüldükten sonra barok üslupta bezemelerle süslenmiştir.

Maçka İlçesi, Yazlık Köyü Küçük Livera Camii (Kilisesi)

Trabzon İli Maçka İlçesi Yazlık Köyü’nde bulunan bu cami 1862 yılında yapılmıştır. Kitabe yeri boş olmasına rağmen yapım tarihi kaynaklardan öğrenilmiştir. Kilise düzgün kesme taştan üç nefli bazilika plan düzenindedir. Nefler dört sütunla birbirlerinden ayrılmış, bunların üzerine de kubbe oturtulmuştur. Orta nefin dışında kalan iki yan nef beşik tonozla örtülmüştür. Camiye çevrildikten sonra apsis önü örülmüş ve yan tarafına yeni bir mihrap yapılmıştır. İç kısmında da bazı düzenlemeler yapılmıştır.

Of İlçesi, Ballıca Köyü, Yıldız Mah. Camii

Kesme taştan, kare mekanlı küçük bir camidir. Yapım yılı 1894 tarihi kabul edilmektedir. Yakın yıllarda onarım geçiren bu caminin kırma çatısı kiremitle kaplı olup minber ve tavan göbeği el oyma işçiliklidir. Diğer mimari elamanları fazla işçiliğe sahip değildir. Minberin yalnızca yan yüzü geometrik işçiliğe sahip diğeri ise sadedir.

Of İlçesi, Bölümlü Beldesi Büyük Mah. Camii

Caminin beden duvarları kesme taştan olup örtüsü dört omuz kırma çatı kiremitle kaplıdır. Caminin güneybatısında mezarlardan oluşmuş bir hazire vardır. Harime kuzey ve batıdan iki kapı ile girilmektedir.Kuzey cephesi Kur'an kursu binası ile kapatılmıştır. Güneydoğusunda yer alan iki şerefeli beton minare 1994 yılında inşa edilmiştir Yaşlı köylüler caminin birkaç kez onarım geçirdiğini söylemişlerdir. Bu onarımlara caminin üst örtüsü, mahfil ve tavanlarında rastlanılmaktadır.

Of İlçesi, Bölümlü Beldesi Fatih Mah. Kaban Mescidi

Köyün merkezinde, ahşap malzemeden iki bölümlü olarak yapılmıştır. Çatısı dört omuz kırma, örtüsü kiremittir. 1 metreye vatan geniş saçaklara sahiptir. Düz ahşap tavana çıtalarla kare panolar halinde düzenlenmiş olup her bölüm kalem işi rozetlerle süslüdür. Tavan eteğinde sülüs kitabe kuşağı bulunur. Buradan mescitin H.1184-(M.1867) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Kuzeydoğu köşede yer alan minare ahşap olup şerefe atlığı halat örgüldür ve mescide sonradan eklenmiştir.

Of İlçesi, Bölümlü Beldesi, Mithat Paşa (Kalanas) Mah. Camii

Son cemaat mahalli ve harim kısmından meydana gelen kare planlı caminin kapı kanatları üzerinde H.1232-(M.1817) tarihinde Said Usta tarafından yapıldığı yazmaktadır. Üst örtüsü dört omuz kırma çatı şeklinde yapılmış; duvarlar her yönde mahfil seviyesine kadar taş, bunun üst kısmı ahşap yığma olarak inşa edilmiştir. Mithat Paşa camisinde, birinci derecede ahşap süsleme göze çarpar. Düz olarak tasarlanan tavanın orta kısmının dışında bir kare, içten sekizgen planlı ahşap oyma bezemeli bir göbek kısmı bulunmaktadır. 1990 yılında cami Vakıflar Genel Müdürlüğünce restore edilmiştir.

Of İlçesi, Cumapazarı Beldesi, Serindere Camii

Meyilli bir arazide kurulan caminin güney penceresindeki kitabeden H.1301-(M.1884) yılında yapıldığı yazmaktadır. Son cemaat mahalli ve harim kısmından meydana gelen caminin çatısı dört omuz kırma olup alaturka kiremitle kaplıdır. Bölgede yaygın olan geleneğin aksine burada son cemaat mahalli doğu yönde yer almıştır. Cami ahşap sütunlar üzerine oturtulmuş bir galeri şeklindedir. İki katlı olan son cemaat mahallinin üst katında cami görevlisinin ikameti için yapılmış iki oda bulunmaktadır. Caminin güneydoğu köşesinde yer alan tek şerefeli minaresi ise daha sonradan yenilenmiştir.

Of İlçesi, Gökçeoba Köyü, Eski Camii

Köyün merkezinde yer alan cami kare bir alana oturmakta olup kesme taştan yapılmıştır. Çatı dışa taşkın saçaklı olup kırma biçimli ve kiremit örtülüdür. Girişten itibaren sağ ve sol tarafta yer alan korkuluklu sekiler mevcuttur. Tavan tümüyle düz ahşaptır. Ahşap mimari elamanlar oyma tekniğiyle yapılmış el işçilikleridir.

Of İlçesi, Gürpınar Beldesi, Hacıbayram Mah. Camii (Mapsino Camii)

Cami mahalle merkezinde yer almakta olup ana planı, son cemaat yeri ve kareye yakın bir harim kısmından oluşur. Cami girişinin sağında yer alan 5 satırlık Osmanlıca kitabeden yapının H.1303-(M.1886) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Kitabede: ''İşbu Mapsino Cami şerifi H.1303 senesinde muhterik olarak 1304 senesinde kariyesi tarafından inşası hitam bulunmuştur. Bu taşı bu mahalleye koyan ziyaret kariyesinden Zaimzade Muhammet Mithan bin Kibar'' okunmaktadır. Caminin duvarları her yönden düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. Örtüsü dört omuz tarzında ve geniş saçaklıdır. Cami çevresinde mezarlardan oluşmuş bir haziresi vardır.

Of İlçesi, Korkut Köyü, Merkez Camii

Cami yaklaşık kare bir tabana oturmakta olup tek mekânlıdır. Camiye girişi sağlayan kapının orta bölümündeki bir alan içinde H.1319-(M.1902) tarihi okunmaktadır. Diğer kanatta ise Arap harflerinden oluşan 5 sıra yazı kuşağı yer almaktadır. Girişten itibaren korkuluklu bir sekiye ulaşılmakta ve bu sekiden mahfile çıkış ahşap merdivenle sağlanmaktadır. Tümüyle kesme taştan yapılmış olan caminin dış duvarları püskürtme sıva ile yenilenmiştir. İçindeki ahşap mimari elemanlar el oyma tekniğinde yapılmış ahşap işçiliklidir. çatı dışa taşkın saçaklı olup dört yöne kırma biçimlidir.

Of İlçesi Sarıçamlı Köyü, Merkez Camii

Son cemaat yeri ve harim kısmından oluşan kesme taş yapımı küçük bir camidir. Ahşap tavan ortasında içerden küçük bir kubbesi vardır. 10 ahşap sütunlu ve ahşap korkuluklu bir son cemaat yerine sahip olan camiye, el oymalı iki kanatlı kapıyla girilmektedir. Geometrik desenlerle süslü minber üzerinde boya ile yazılmış kitabe ve H.1323 tarihi yazmaktadır. Minberin ise caminin inşasından sonra yapıldığı düşünülmektedir.

Of İlçesi, Sarıkaya Köyü, Merkez Camii

Köyün merkezinde yer alan cami kare bir alana kesme taştan yapılmıştır. Dışa taşkın saçaklı, kırma çatıya sahip olan caminim beden duvarları köy yaşlılardan alınan bilgilere göre 1953 yılında yeniden yapılmıştır. Söz konusu caminin önceki beden duvarları tümüyle ahşap olup çatı askıya alınarak ahşap olan beden duvarları kesme taştan yeniden inşa edilmiştir. Girişin hemen üstündeki bezeme içinde ise H.1287-(M.1870) tarihi okunmaktadır. Caminib mihrabı ve minaresi sonradan yapılmıştır.

Of ilçesi, Sugeldi Köyü Aşağı Mah. Camii

Köyün Aşağı Mahallesi’nde, eski ve yeni definlerden oluşmuş geniş bir hazire içinde yer almaktadır. Cami, son cemaat mahalli ve harim kısmından oluşur. Caminin beden duvarları mahfil seviyesine kadar taş, üst kısmı ahşap yağma olarak inşa edilmiştir. Çatısı dört omuzlu, geniş saçaklı, kiremit örtülüdür. Giriş kapısının solundaki kitabede H.1250-(M.1835) tarihi yazmaktadır. Cami ahşap süsleme bakımından oldukça zengindir. Cami plan ve süsleme özellikleri bakımından Of ilçesi Bölümlü Köyü Mithat Paşa Camii ile benzer özellikler taşır.

Of İlçesi, Uğurlu Beldesi, Merkez Mah. Camii

19 yy'a ait eski cami 1962 yılında yıkılarak yerine daha büyük bugünkü betonarme cami yapılmıştır. eski camiye ait taş işçilikli mihrap (günümüzde caminin son cemaat yerinde kalmış) ahşap işçilikli vaiz kürsüsü ve bir kapı kanadı (yine son cemaat yerinde mahfile çıkan merdivenin altında ) orjinal olarak korunmaktadır.

Of İlçesi, Yazlık Köyü, Merkez Camii

Of ilçesine yaklaşık 8 km uzaklıkta olan köyün merkezinde meyilli bir araziye kurulmuştur. Eski yerinde ahşap bir cami varken, 1951 yılında yıkılıp aynı yıl bu cami yapılmış ve eski camiye ait tüm ahşap mimari elemanlar yeni camide kullanılmıştır. Giriş üstünde lale, gül, kıvrık dallardan oluşan bezemeler göze çarpmaktadır. Dört ahşap sütuna oturan mahfil, geometrik kesitli bir korkuluğa sahip olup korkuluğun üzerinde H.1234 tarihi yazmaktadır.

Of İlçesi, Yemişalan Köyü, Merkez Camii

Köyün merkezinde yer alan cami yaklaşık kare bir alana oturmaktadır. Etrafında mezar buluna cami, kesme taştan yapılmış olup tek mekânlıdır. Caminin tavanı çokgenlerin birbirinin üzerine oturmasıyla kademeli olarak yapılmıştır. Mihrabı, minberi ve mahfili sonradan boyanmış olan caminin, geniş saçaklı kırma çatısıyla son cemaat yeri de sonradan eklenmiştir. Mihrapta H.1330-(M.1907) tarihi okunmaktadır.

Sürmene İlçesi, Aşağılıovalı Köyü İrfanlı Mah. Camii

İlçe merkezine 16 km mesafe uzaklıkta olan Aşağılıovalı Köyü’ndeki düz bir alana kurulmuştur. Kare plana oturtulan ve kesme taştan yapılan cami, geniş saçaklı, oluklu kiremitle örtülü çatıya sahiptir. Girişin sağında iki bölüm halinde 5 sıra yazı ve H.1245 tarihi okunmaktadır. 6 ahşap sütunlu son cemaat yeri olup girişin solundaki asma kata sonradan müezzin odası yapılmıştır. Mahfil 4 sütun üzerine, kare bir alana sekizgenin oturmasıyla oluşturulmuştur.

Sürmene İlçesi, Çamburnu Beldesi Kuşluca Camii

Kuşluca Mahallesi’nin denizi gören, nispeten düz bir kesiminde H.1311-(M.1893) yılında Hacımehmetoğlu Ömer Usta tarafından yapılmıştır. Dikdörtgen planlı yapı tamamen ahşap malzeme ile inşa edilmiştir. Geniş ahşap saçaklı, kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle kaplıdır. İki katlı, etrafı açık son cemaat yeri ahşap direkler üzerine oturmaktadır. Yapının tüm pencereleri dikdörtgen formda ve ahşap doğramalı olup zemin kat pencereleri ise kafes tekniğinde tezyin edilmiştir. Yapının kuzeybatı cephesine bitişik ahşap minaresi; yuvarlak gövdeli, tek şerefeli ve konik külahlıdır. Harime giriş, son cemaat yerinden ahşap oyma tekniğinde bitkisel motiflerle tezyin edilen, yuvarlak kemerli, çift kanatlı kapıdan sağlanmaktadır. Harime girişin sağından ahşap merdivenlerle mahfil katına çıkılmaktadır. Harimdeki sekizgen formdaki tavan göbeği, ahşap oyma tekniğinde bitkisel motiflerle stilize edilen mihrap ve minberi yapının en tezyinatlı öğeleridir.

Sürmene İlçesi, Dirlik Köyü Camii (Tarihi Cida Kilisesi)

Trabzon’un Sürmene İlçesi’nin eski adı Cida olan Dirlik Köyü’ndeki bu kilise, Metropolitan Gobrie Latrovdakis zamanında (1889–1893) yılında yapılmıştır. Günümüzde Dirlik Köyü Camisi olarak kullanılmaktadır. Üç nefli, üç absidli yapı Bizans bazilikaları üslubunun tipik bir örneğidir. Gri blok taşların muntazam örülmesi ile ilginç bir görünüm kazanmıştır. 4 sütunla desteklenen kubbe dışında kalan bölümler tonoz örtülüdür.

Sürmene İlçesi, Gültepe Köyü Camii

İlçe merkezine 13 km mesafede bulunan Gültepe Köyü’nün merkezinde bulunmaktadır. Yapım tarihi hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmamaktadır. Moloz ve ince yonu taştan inşa edilmiş dikdörtgen planlı caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile örtülüdür. Harim iç beden duvarlarında, vazo içerisinde çiçekler, kandiller, Allah’ın 99 ismi ve cami tasvirleri gibi kalem işi süslemeler yer almaktadır. Ahşap oymalarla bezeli minber de eserin dikkat çeken mimari öğelerindendir. Caminin minaresi sonradan kesme taştan tek şerefeli olarak ilave edilmiştir.

Sürmene İlçesi, Gültepe Köyü Kefeli (Perdos) Mah. Camii

İlçe merkezine 13 km mesafede, Gültepe Köyü’nün Yukarı Kefeli (Perdos) Mahallesi’nde küçük bir tepe üzerinde bulunmaktadır. Caminin beden duvarları üzerinde yapım yılına ait herhangi bir kitabe yoktur. Ancak mihrabın yan yüzünde, kazıma tekniği ile sonradan yazıldığı anlaşılan H.1284 tarihi okunmaktadır. Dolayısıyla caminin inşaatının M.1867 yılında veya hemen öncesi bir tarihte bitmiş olabileceği kabul edilir. Cami, dikdörtgen planlı ve düz ahşap tavanlı , “Sakıflı Cami” tipindedir. Caminin beden duvarları ahşap hatıllı-kâgir, çatısı ise dört omuz kırma çatı şeklindedir. İç duvarlarında yazı ve bazı sembolik tasvirlerin yer aldığı, orijinal kalem işi bezemeler görülmektedir. Bağlı yapılardan şadırvan da düzgün kesme taştan yapılmış olup caminin güneyinde bulunmaktadır. Üzerindeki mermer kitabe 1890 tarihli olup Sultan II. Abdülhamid’in tuğrasını taşır.

Sürmene İlçesi, Karacakaya Köyü Camii

Karacakaya Köyü’nün düz bir yerinde, hazire içinde bulunmaktadır. Yapı üzerinde herhangi bir kitabe yoktur. Bölgedeki camilerle benzer özellikleri nedeniyle 19 yy’a tarihlenebilir. Dikdörtgene yakın harim kısmına sahip olan caminin doğu yönünde balkon şeklinde tasarlanmış, 4 taş direk üzerine oturan ve ahşap direklerle tavanı destekleyen bir dış mahfil bulunmaktadır. Beden duvarları kesme taştan yapılan caminin çatısı dört omuz kırma olup kiremit kaplıdır. Çatının saçak kısmı oldukça geniş tutularak bölgede fazla yağan yağmurun yapıya zarar vermesi önlenmiştir.

Sürmene İlçesi, Petekli Köyü, Orta Mah. Camii

Sürmene ilçe merkezine 11km mesafede bulunan eğimli bir araziye kurulmuş Petekli Köyü’nün düz bir kesiminde yer alır. Giriş kapısı üzerinde okunan 5 satırlık taş kitabede H.1316 tarihi yazılıdır. Kesme taştan yapılmış olan caminin beden duvarları kalın olup 4 omuz kırma çatısı, geniş saçaklarıyla birlikte oluklu kiremit ile kaplıdır. Kuzeydoğu köşede yer alan giriş kapısı ahşap olup sade işçiliklidir. Beden duvarlarında doğu, kuzey ve güney yönlerinde altlı üstlü ikişer pencereye yer verilirken, batıda altlı üstlü üç pencere yer almaktadır.

Sürmene İlçesi, Yukarıovalı Köyü Camii

Kare bir mekâna oturan cami, düzgün kesme taştan yapılmış olup geniş saçaklı bir çatıya sahiptir. Girişinde yer alan kapı iki kanat halinde yapılmış olup silmelerle dikdörtgen panolara ayrılarak her panonun ortasında sekizgenlere yer verilmiştir. Beş ahşap sütun üzerine oturan mahfil, yarım daire şeklinde çıkıntı yapan üç balkondan oluşmuş ve mahfilin oturduğu kiriş boyunca kıvrık dallardan oluşan bitkisel desenli süslemelere yer verilmiştir. Minberin girişinde tek sıra yazı ve H.1298- (M.1881) tarihi okunmaktadır.

Şalpazarı İlçesi, Doğancı Köyü Camii

İlçe merkezine 5 km uzaklıkta olan Doğancı Köyü merkezinde düz sayılabilecek bir alanda yer alan cami taş duvarlı ve dört omuz kırma çatılıdır. Altta ve üstte yer alan pencerelerle aydınlatılmıştır. Caminin ana özelliği, duvarlarda çokça göze çarpan kalem işi bitkisel bezemelerdir. Camide ahşap oyma işler yok denecek kadar azdır. Kuzey yönüne sonradan eklenen son cemaat yerinden geçilerek girilen caminin asıl beden duvarındaki kapı üzerinde H. 1288 tarihi yazmaktadır. Caminin kuzey batı köşesine, yakın tarihte betonarme bir minare eklenmiştir.

Tonya İlçesi, Kalınçam Köyü Camii

Kalınçam Köyü’nün merkezinde 1947 yılında inşa edilmiştir. Cami, düzgün kesme taştan yapılmış olup dikdörtgen bir mekâna sahiptir. Çatısı dört omuz kırma biçimli ve kiremit kaplıdır. Altta kemerli, üstte baklava dilimli pencerelerle beden duvarları hareketlendirilmiştir. Son cemaat yeri daha sonradan ekleme yapılarak kapatılmıştır.

Vakfıkebir İlçesi, Çamlık Köyü, Büyük Mah. Camii

İlçe merkezine 4 km uzaklıkta olan Çamlık Köyü’nün Büyük Mahallesi’nde yaklaşık kare bir alana 19 yy‘ da inşa edilmiştir. Düzgün kesme taştan yapılan ve çatısı dört omuz kırma olup son cemaat yerinin üzeri geniş saçaklıdır. Çatının bu kısmı 4 ahşap direk üzerinde durmaktadır. Mihrabı üç yandan bir silme içine alınmış olup nişinde taç mukarnaslı süsleme, rozet ve çarkıfeleklerden oluşan bir süsleme bulunmaktadır. Minberi ve ahşap kürsüsü ise daha sonradan yenilenmiştir.

Yomra İlçesi, Özdil Mahallesi Merkez Camii

İlçe merkezine 22 km uzakla olan Özdil Mahallesi’nde dikdörtgen planlı olarak kesme taştan inşa edilmiştir. Yapım tarihi 1891’dir. Üst örtüsü dört omuz kırma çatı olup kiremitle kaplıdır. Düz olarak tasarlanan ahşap tavanın ortasında dıştan kare, içte sekizgenlerden oluşan basit bir tavan göbeği bulunmaktadır. Son cemaat mahalline sahip caminin girişi üzerinde iki ahşap sütuna oturan mahfil ve batısında kesme taş işçilikli tel şerefeli minare yer almaktadır.
Camiler (İlçe)
Akçaabat İlçesi, Merkez Orta Mah. Camii

Trabzon ili Akçaabat ilçesinde, Tarihi dokunun hissedildiği ve koruma altındaki Orta Mahalle’de yer alan cami geleneksel yöre mimarisinin önemli örneklerinden biridir. Caminin H.1222-(M.1807) tarihli vakfiyesinden anlaşılacağı üzere, ilk cami yıkılmış ve günümüzdeki cami Molla Bekir oğlu Hafız Üzeyir Efendi tarafından yaptırılmıştır. Dikdörtgen planlı yapı yığma teknikte inşa edilmiştir. Beden duvarları kesme ve moloz taş olan kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle örtülü olup silindirik gövdeli, iki şerefeli, betonarme minaresi 1982 yılında camiye ilave edilmiştir. Üç bölümlü açık son cemaat yerinin çatısı taş sütunlar üzerine oturmaktadır. Harime giriş de son cemaat yerinden, çift kademeli, basık kemerli, taş söveli, ahşap kapıdan sağlanmaktadır. Yapının dilimli, nişli, sütunceli taş mihrabı ve ahşap minberi kabartma tekniğinde tezyin edilmiştir. Mihrap; bitkisel, geometrik ve stilize motiflerle hareketlendirilmiştir.

Şinik Köyü, Merkez Camii

Şinik Köyü’nün düz bir kesiminde kesme taştan kare olarak inşa edilmiştir. Caminin yapım tarihiyle ilgili kitabe bulunmamakla birlikte 19 yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Kuzeyinde 4 sütunla oluşturulan son cemaat yerinin üzerinde aynı büyülükte bir dış mahfil bulunmaktadır. Son cemaat yerinin ortasından yuvarlak kemerli bir kapıyla harim kısmına geçiş sağlanmaktadır.

Araklı İlçesi, Merkez Kalecik Mah. Camii

19. yy’da düzgün kesme taştan inşa edilmiş dikdörtgen yapılı bir camidir. Batısında haziresi ve sonradan eklendiği anlaşılan sekizgen kaideli minaresi yer alır. Mihrap aksı boyunca uzanan dikdörtgen bir harime sahip yapının, dış örtüsü kırma çatılı ve kiremit örtülüdür. Kenarda duvarlara, ortada da dört sütuna taşıtılan toplam dokuz kubbe ile açıklıklar geçilmiştir. Cami bu sistemiyle Trabzon ili içindeki nadir örneklerdendir. Cami hariminin kuzey ucunda, sonradan kapatıldığı anlaşılan bir son cemaat revakının varlığı, duvar içlerinde kalmış sütun düzeni izlerinden anlaşılmaktadır. Günümüzde bu mekânın batı ucunda imam odası, doğu ucunda ise kadınlar mahfiline çıkan merdiven yer almaktadır.

Araklı ilçesi, Turnalı Köyü Camii

Eski adıyla Os (günümüzde Turnalı-Araklı) olarak bilinen köyün âlimlerinden Os’lu Müderris Hacı Hasan Efendi tarafından 1842 yılında yaptırılan tarihi bir camidir. İlçe merkezine 24 km uzaklıkta olup köyün merkezinde yer almaktadır. Kare plana sahip olan cami kesme taştan yapılmıştır. Örtüsü dört omuz çatı olup kiremitle kaplıdır. Caminin iç kısmı tümüyle ahşaptan oyma süslemelerle donatılmıştır. Tavan, minber, mahfil, kürsü işçilik ve süsleme bakımından oldukça zengindir.

Araklı İlçesi, Merkez Küçük Camii Hacı Hasan Camii

Kentin önemli müderris şairlerinden Hacı Hasan adına 1859 tarihinde yapılmıştır. Dikdörtgen plan üzerine oturan harim ve 4 adet taş sütunun 3 bölüme ayırdığı son cemaat yerinden oluşan caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile örtülüdür. Camiye kuzey cephesinden yuvarlak kemerli taş söveli, işlemeli ahşap kapı ile girilmektedir. Taş mihrabında istiridye kabuğu ve perde motifi işlemeleri bulunmaktadır.

Araklı İlçesi, Keçikaya Köyü Camii

Köy merkezinde düz bir alanda kare planlı olarak inşa edilmiştir. Yapılış tarihi olarak giriş üzerinde H.1236-(M.1821) tarihi yazmaktadır. Caminin beden duvarları kesme taştan yapılmış olup çatısı geniş saçaklı ve oluklu kiremitle kaplıdır. Beden duvarlarının güney ve doğusunda altta 2, üstte 3 pencereye yer verilmiştir. Camiye giriş iki kapıyla sağlanmaktadır. Kuzeybatı girişi ahşaptan, tek kanatlı olup tüm yüzeyi sitilize vazodan çıkan kıvrık dallardan oluşmuş lale çiçekleriyle süslenmiştir. Camiye daha sonrasın da yeni bir minare eklenmiştir.

Arsin İlçesi, Atayurt Çatak Köyü Camii

Kim tarafından yapıldığı bilinmeyen yapı 1899 yılında belde merkezinin güneyinde, eğimli bir araziye kurulmuştur. Dikdörtgen plan üzerine oturan harim ve dört taş sütunun üç bölüme ayırdığı son cemaat yerinden oluşan kesme taş malzemeli caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile kaplıdır. Cami, içinde yoğun süsleme unsurları bulunmaktadır. Harim ve mahfil tavanında ahşap çıtalarla bölünmüş geometrik süslemeli kare panolar ve bitkisel motiflerin yer aldığı köşe süslemeleri ve duvarlarda yer alan kalem işi süslemeler dikkat çekicidir.

Arsin İlçesi, Güneyce Köyü Camii

İlçe merkezine 23 km mesafede bulunan köyün eğimli bir kesiminde inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde H. 1300 (M.1883) tarihi yazmaktadır. Harimi örten düz ahşap tavan baştanbaşa değişik şekilde ve renklerde ahşap çıtalar kullanılarak geometrik süslemelerle örtülüdür. Ortada bulunan ve yuvarlak bir madalyondan oluşan işlemeli bir tavan göbeği bulunmaktadır. Bu tavan süslemelerinin yine Güneyce köyünde yaşamış olan baba-oğul iki ustanın elinden çıktığı söylenmektedir.

Beşikdüzü İlçesi, Oğuz (Türkelli) Beldesi Merkez Camii

Bir Ermeni ustasının 20 yy’da yapımına başladığı, Birinci Dünya Savaşı öncesi yaşanan olaylar nedeniyle de inşaatı yarım bırakmak zorunda kaldığı rivayet edilmektedir. Yaklaşık kare bir alana oturan cami beldenin merkezinde yer almakta olup dış cephe özellikleriyle Beşikdüzü Merkez Cami ile de benzeşmektedir. Bölümler sırasıyla baklava dilimi, küçük niş modelleri, asma kandil motifi, bitkisel süsleme, kürecikler, geometrik desenli panolar, rozetler, çarkıfelek ve bitkisel sarmaşık motiflerden oluşmaktadır.

Beşikdüzü İlçesi, Dağlıca Köyü Camii ve Külliyesi

Külliye; Cami, Medrese, İmam evi ve Hazireden oluşur. Doğu girişi üzerinde eski Türkçe yazılı bir kitabe bulunmaktadır. Aynı kapı üzerinde taşa oyulmuş; H.1282-(M.1864) yazmaktadır. Caminin iç kısmı selvi, çam ve çeşitli bitkilerden oluşmuş kalem içi süslemelerle bezeli olup medresenin batı cephesindeki 5 adet taş destek üzerine oturtulmuş ahşaptan balkonlu bir bölümü de bulunmaktadır.

Beşikdüzü İlçesi, Merkez Camii

Yaklaşık kare bir alana oturan ve kesme taştan 19 yy sonlarına doğru yapılan caminin beden duvarlarında; yuvarlak sağır kemer içine alınmış sivri kemerli çifter pencerelere yer verilmiştir. Dört omuz biçiminde kırma çatısı kiremitle kaplıdır ve iç mekanı sadedir.

Çaykara İlçesi, Akdoğan Köyü Merkez Camii

Çaykara’nın kuzeydoğusunda, ilçe merkezinden 8 km mesafedeki Akdoğan köyünde inşa edilen caminin değişik yerlerinde yapılış ve onarım tarihlerini belirten 4 kitabe bulunmaktadır. Yapılış tarihi belli olmayan Akdoğan Merkez Camii Osmanlı dönemi başta olmak üzere çeşitli tarihlerde onarım görmüş olup kitabesinden de anlaşılacağı gibi ilk büyük çaplı onarımı H:1241-(M.1825) tarihinde görmüştür. Bu sonuca göre caminin H.1241-(M.1825)’den önce yapıldığı, muhtemelen ahşap olan ilk caminin yanması veya tahrip olması sonucu bugünkü caminin yapıldığı anlaşılmaktadır. Geniş ahşap saçaklı, kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle kaplı olup yapının tüm pencereleri dıştan dikdörtgen formda, içten yuvarlak kemerli ve ahşap doğramadan yapılmıştır. Cami, Cumhuriyet döneminde pek çok âlimin ders aldığı ve ders okuttuğu mekân olarak da bilinmektedir.

Çaykara İlçesi, Akdoğan köyü Kovacık Mah. Camii

Çaykara’nın kuzeybatısında, ilçe merkezine 8 km mesafede bulunan Akdoğan köyünün Kovacık mahallesinde inşa edilen caminin mihrap duvarının iki yanında 2 kitabe bulunmaktadır. Bu kitabeler kalın yağlı boya tabakasının altında kaldıklarından okunabilen kadarıyla H.1265 (M.1849) tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır. İç mekânı örten düz ahşap tavanın ortasında sekizgen formlu zarif işçilik ve kenarlarında da örgü motifli kafes işçilik bulunmaktadır.

Çaykara İlçesi, Çambaşı Köyü, Orta Mah. Hacı Ömerli Camii

H.1261-(M.1845) yılında Çambaşı köyünün Orta Mahalle mevkiinde düz bir yerde kurulan, kuzeybatı köşesindeki giriş kapısı ve sövesi tamamen ahşaptan yapılmış bir camidir. Dikdörtgen ya da kare olarak yapılan ve düzgün kesme taşlarla temeli çıkılan camide, daha sonra dayanıklılığı ile bilinen kestane, meşe ve karaağaç kullanılmıştır. Yaşmak kısmının ortasında küresel bir kabaraya yer verilirken üstte ‘’Kelime-i Tevhid’’ yazılıdır. Minber ve mihraplarının genellikle ceviz ve incir ağacından yapılan ve kapı işlemelerindeki ahşap oyma sanatının zenginlikleri de göze çarpmaktadır.

Çaykara ilçesi, Çamlıbel Köyü, Merkez Camii

Çamlıbel köyünün meyilli bir yamacı üzerine yapılmıştır. Giriş üzerinde bulunan Türkçe kitabede caminin yapılış tarihinin H.1305-(M.1894) olduğu yazmaktadır. Caminin beden duvarları iki ayrı teknikte ele alınmıştır. Birinci kat taş, ikinci kat ise tamamen ahşap yığma tekniğiyle yapılmıştır. Caminin ahşap tavanı zamanı içerisinde yenilenmiştir. Güneybatı köşede bulunan minber, Çaykara’da ki diğer örneklerin aksine daha sade yapılmış olup yağlı boya ile boyalıdır. Yalnızca minberin korkuluk ve kapı söveleri örgü şeklinde süslemelidir.

Çaykara İlçesi, Kabataş Köyü Camii

İlçe merkezine yaklaşık 8 km’lik mesafede olup Kabataş Köyü’nün merkezinde yer almaktadır. Yapı üzerinde, değişik tarihli 4 tane kitabe bulunmaktadır. Bunlardan H.1229-(M.1813-1814) tarihli kitabe, minber köşkünün batı alt yanındadır. H.1239-(M.1823-1824) tarihli kitabe, minber köşkünün doğu alt tarafındadır. H. 1289-(M.1872-1873) tarihli kitabe, giriş kapısının sol tarafında; aynı tarihli diğer kitabe ise mihrabın doğu üst köşesinde yer almaktadır ve üzeri kahverengi yağlı boya ile boyalıdır. Kare planlı camide, kuzeyde 8 ahşap direkle oluşturulan son cemaat yerinin üzerinde yine aynı büyüklükte bir dış mahfil bulunmaktadır. Kuzey duvarının mahfile kadar, diğer duvarların çatıya kadar yükseltilmesi ve bölgede görülen duvar örgü tekniklerinin kullanılmamış olması dikkat çekicidir. Ancak dış mahfilin varlığı ve burada kullanılan ahşap malzemenin bağlantı noktalarında görülen tekniği ve saçak kısmının ise oldukça geniş tutulması mahallî özelliklerin yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır.

Çaykara İlçesi, Şahinkaya Köyü, Gülveren Mah. Camii

İlçe merkezine yaklaşık 3 km mesafede bulunan Şahinkaya Köyü’nün Gülveren Mahallesi’nde meyilli bir yamaca kurulmuştur. Giriş üzerinde bulunan H.1293 tarihli kitabeden caminin 1879 yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Dikdörtgen şeklinde planlanan caminin beden duvarları kesme taştan yapılmıştır. Harimi örten düz ahşap tavan ortada bir kubbeyle şekillendirilmiştir. Ahşap kubbenin üzeri sıvanarak, kalem işi süslemelerle zenginleştirilmiştir. Beden duvarlarını tavandan ayırmak için yapılan kuşak içinde de ‘’Esmaül Hüsna’’ya yer verilmiştir.

Çaykara İlçesi, Taşkıran Köyü Camii

Çaykara’ya bağlı Taşkıran Köyü içinde, kim tarafından yaptırıldığı bilinmeyen eser H.1315-(M.1896) tarihinde inşa edilmiştir. Kareye yakın dikdörtgen planlı, mahfil seviyesine kadar taş, üst kısmı yığma olarak inşa edilmiş caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile örtülüdür. Caminin kuzeyinde tek şerefeli ahşap minare yer almaktadır. Camiye giriş, doğu cephesinden, yuvarlak kemerli taş söveli, ahşap oymalarla bezeli iki kanatlı kapı ile sağlanmaktadır. Cami içinde; mahfil aynalıklar, ahşap dikmeler, tavan göbeği, minber ve vaiz kürsüsünde yer alan ahşap oymalar dikkat çekmektedir.

Çaykara İlçesi, Taşören Köyü Camii

Trabzon’un Çaykara ilçesinde 1841 yılında halk tarafından imece usulü yapılan Taşören Merkez Camisi, yörenin en eski ahşap camilerinin başında geliyor. 2011 yılında henüz belirlenemeyen bir sebeple çıkan yangında büyük hasar gören cami, 2014 yılında aslına uygun olarak yeniden yaptırılmıştır. Hafif eğimli bir arazi üzerine inşa edilen yapının zemin kat duvarları kesme taş, mahfil katı ise tamamen ahşap yığma tekniğinde inşa edilmiştir. Geniş ahşap saçaklı, kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle örtülüdür. Harime giriş, yuvarlak kemerli, çift kanatlı, ahşap tezyinatlı kapı ile sağlanmaktadır. Mahfil katı, tavan göbeği, minber de yapının ahşap işçilikli öğelerindendir.

Çaykara İlçesi, Filak Mah. Camii

Çaykara’ya bağlı Uzungöl’ün Filak Mahallesi’nde kâgir bir bodrum kat üzerine, yörede sıkça rastlanılan ahşap yığma tekniği ile Dikdörtgen formlu olarak inşa edilmiştir. Yapının yapım veya onarım kitabesi yoktur. Bu nedenle yapının yöredeki diğer örneklerle, özelikle 1819 tarihli Dernekpazarı Güneykondu Mahallesi Cami ile benzerlik taşıması nedeniyle bu yıllarda tarihlendirilmiştir. Zemin katta taş duvarlı medrese bölümü bulunmaktadır. Aynı köy ahalisinden Kadızade Mustafa Efendi’nin cami için bir vakıf kurduğundan bahsedilir. Batısında bulunan son cemaat yeriyle beraber kullanım alanı oldukça geniştir. Beden duvarlarının güney kısmına altlı üstlü dört pencere konularak harime aydınlık sağlanmıştır.

Çaykara İlçesi, Uzuntarla Köyü Camii

Kareye yakın harim kısmı bulunan caminin beden duvarları moloz taş malzemeli ve ahşap hatıllıdır. Çatısı dört omuz kırma olup kiremit kaplıdır. Giriş kısmında son cemaat yeri bulunmayıp bu kısımda sonradan yapıldığı anlaşılan iki katlı imam odası bulunmaktadır. Caminin yapılış tarihiyle ilgili bir kitabe bulunmamaktadır. Ancak 19 yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir.

Dernekpazarı İlçesi, Akköse Köyü Merkez Cami

Dernekpazarı ilçesine bağlı Akköse Köyü’nün hafif meyilli bir yerinde bulunmakta olup ilçe merkezine 6 km uzaklıktadır. Giriş kapısı ve kürsü üzerindeki tarihten caminin H.1282-(M.1865) yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Dikine dikdörtgen şeklinde yaptırılan caminin üst örtüsü dört omuz kırma çatı olup oluklu kiremitle kaplanmıştır. Kuzeyde bulunan betonarme imam odası ve abdest alma kısımları sonradan yapılmıştır. Mahfile dışarıdan girişi sağlayan kapının da oldukça zengin ahşap süslemesi vardır. Kemerin orta kısmının üzerinde ‘’Amele Keşapoğlu Usta Mahmud’’ ve ‘’H.1282’’ tarihi yazmaktadır.

Dernekpazarı İlçesi, Günebakan Köyü Camii

Çaykara’nın güneybatısında, ilçe merkezinden 8 km mesafede bulunan ve eski adı Zenozena olan Günebakan Köyü’nde oldukça meyilli bir arazinin düzleştirilmesiyle inşa edilmiştir. Giriş kemerinin üstünde içleri işli üçgenle, gül bezekler ve H.1286-(M.1869) tarihi yer almaktadır. Yapının beden duvarları mahfil katına kadar kâgir sistemde (yığma taş) inşa edilmiştir. Yapının doğu, batı ve güney beden duvarları, mahfil seviyesinden itibaren ahşap kaplamalı, ahşap çatkı sistemi ile inşa edilmiştir. Caminin harim kısmı kare planlıdır. Harim kapısı, mihrap, minber, vaaz kürsüsü, tavan göbeği ve mahfil katı yapının ahşap tezyinatlı mimari öğeleridir. Ahşap direkler üzerine oturan mahfil katı, harimi dört cepheden de çevrelemektedir.

Dernekpazarı İlçesi, Güneykondu Mah. Camii

Dernekpazarı’nın batısında, yaklaşık 2-3 km mesafedeki Güneykondu Mahallesi’nin oldukça meyilli bir yerinde inşa edilmiştir. Köylüler arasında caminin asıl yerinin burası olmadığı, 100 metre kadar yukarıda “Mektep üstü” denilen bir yerden sökülerek buraya monte edildiği şeklinde yaygın bir söylence de vardır. Bu duruma gerekçe olarak da köyün eski bir devirde uğradığı su baskını gösterilmektedir. Hatta diğer bir görüşe göre benzer bir acı tecrübeyi yeniden yaşamamak için yapının beden duvarları bir yere kadar taş malzemeden yapılmış ve bunun sonrasında yığma ahşap tekniği uygulanmıştır. Caminin son cemaat yerindeki geometrik kafesli iki pencere arasında bulunan ahşap direk üzerindeki H.1235 tarihli kitabeden caminin M. 1819 yılında da yapıldığı anlaşılmaktadır. Caminin içinden dışarıdaki son cemaat yerine açılan ahşap lokmalı 3 de pencere bulunuyor. Bunlar gerekli durumlarda yine ahşap sürgü yöntemiyle kapatılabiliyor. Caminin ilgi çeken bir diğer bölümü ise iki kanatlı kapısıdır. Minberin üzerindeki iki tarih kitabesinden anlaşıldığına göre minber, camiden yaklaşık 30-40 yıl kadar sonra yapılmıştır. Minberin, bölgeye yakın bir yerdeki Yenice ya da eski adıyla Holo’dan gelen bir usta tarafından yapıldığı rivayet edilir. Mihrap ve tavandaki süslemelerin ise Arhavili ustalarca yapıldığı söyleniyor. Yine bir ahşap harikası olan vaiz kürsüsünün de Zincirlitaş (Promut) köyünden bir ustanın yaptığı şeklinde rivayetlerde bulunmaktadır.

Dernekpazarı İlçesi, Taşçılar Köyü Merkez Camii

Dernekpazarı’nın 8 km güneybatısındaki Taşçılar Köyü’nde düz bir zemin üzerine inşa edilmiştir. Giriş kapısının sağ tarafındaki kareye yakın kenarları geometrik çerçeve içine alınan kitabede, caminin H.1219-(M.1804) yılında yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Dikdörtgen planlı olan caminin beden duvarları, mahfil hizasına kadar düzgün kesme taş, mahfilden yukarısı ahşap yığma olarak yapılmıştır. Dışa taşkın geniş saçaklı, orjinalde kiremit kaplı çatısı yenileme sonrasında kurşunla değiştirilmiştir. Kapı söveleri ve kanatları tamamen ahşap işçiliğinin ince tekniğiyle işlenmiştir. Son cemaat yeri mevcut olmayan caminin harem kısmına girişi kuzey batıdan yine ahşap işçilikli bir kapı ile sağlanmaktadır.

Dernekpazarı İlçesi, Tüfekçiler Köyü Camii

Dernekpazarı ilçesi Tüfekçiler Köyü’nün oldukça meyilli arazisinde kurulmuştur. Cami, süsleme özellikleri bakımından bölgede diğer camilerle benzerlikler göstermesi nedeniyle 19yy’a tarihlenebilir. Son cemaat mahalli bulunmayan caminin, beden duvarları taştan yapılmıştır. Örtüsü dört omuz kırma çatı olup, dışa taşkın saçaklıdır. Kuzeyinde yer alan Kur’an kursu binası sonradan camiye bitişik olarak inşa edilmiştir.

Dernekpazarı İlçesi, Yukarıkondu Mah. Camii

İlçe merkezine 3 km mesafedeki Yukarıkondu Mahallesi’nde inşa edilmiştir. Yapılan yenileme sonrası bölgenin yağışlı olması sebebiyle ve cami zarar görmesin diye saçaklar oldukça geniş tutulmuştur. Üst örtü 4 omuz kırma çatı ve oluklu kiremitle kaplı olup altı ahşap sütuna oturtulan bir son cemaat yeri bulunmaktadır. Cami kitabe yönünden oldukça zengindir. Giriş kapısının sağ üst kısmında tek satırlık kitabe ‘’Usta Kitabesi’’, hemen altındaki kitabede ise 1224 tarihi bulunmaktadır. Caminin yapım tarihi olarak H.1189-(M.1780) kabul edilebilir. Harime hâkim olan ahşap işlemenin inceliği tüm yüzeylere dağılmaktadır. Buna rağmen vaaz kürsüsü ve minberin ustalarının isimleri belli değildir. Ancak buralardaki işçiliğin caminin dış süslemeleriyle benzerlik göstermesi aynı ustanın emeği olduğunu düşündürmektedir.

Dernekpazarı İlçesi, Zincirlitaş Köyü Camii

Dernekpazarı’nın yaklaşık 1-2 km doğusundaki Zincirlitaş Köyü’nün meyilli bir yerinde kare planlı olarak inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde H. 1336 tarihinin bulunması, caminin bu yılda yapıldığını göstermektedir. Çatısı dört omuz kırma biçiminde olup oluklu kiremitle kaplıdır. İç doğusunda oluşturulan 2 oda ve son cemaat yeri nedeniyle, harim kısmı ile kuzey yönden daraltılarak küçültülmüştür. Kuzeydoğu köşede bulunan oda 2 katlı olup 1.katta harim içine taşıntı yapar. Güneydoğu köşedeki oda ise tek katlı olup depo olarak düzenlenmiştir.

Düzköy İlçesi, Gökçeler Köyü Merkez Camii

İlçe merkezine 7 km uzaklıktaki Köyün merkezinde inşa edilen cami düzgün kesme taş malzeme ile yapılmış saçak kısmı silmeli olup yapılan onarım sonrası çatı sacla örülmüştür. Caminin kuzeyinde 4 taş sütunla oluşturulan son cemaat yeri orijinalde dışa açık iken sonradan camekanla kapatılmıştır. Giriş üzerinde yer alan Türkçe kitabede 1899 tarihi yazmaktadır. Caminin kuzeybatısındaki minare, orijinalde ahşapken yıktırılarak yerine taş minare yapılmıştır.

Hayrat İlçesi, Dereyurt Köyü Merkez Eski Camii

İlçe merkezine 4 km mesafede olup köyün merkezindeki meyilli bir arazide ahşap yığma olarak inşa edilmiştir. Giriş kapısı üzerinde bulunan tarihten caminin H.1247-(M.1832) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Ahşaptan yapılmış caminin subasmanı taştandır. Çatısı dört omuz kırma olup kiremitle kaplıdır. Muhtelif dönemlerde yapılan onarım ve ilavelerle caminin ana planında önemli değişiklikler görülmektedir. Ahşap direklerle oluşturulan son cemaat yerinin üzerinde bir dış mahfil bulunmaktadır. Orijinalde dışa açık olması gerekirken bu bölümlerden bazıları sonradan kapatılmıştır. Yapılan bir başka tadilatla da caminin iç mekânı ve son cemaat mahalli bölünerek kuzeyde bir oda oluşturulmuştur.

Hayrat İlçesi, Sarmaşık Köyü, Sinanlar Mah. Camii

İki bölüm halinde inşa edilmiş olan caminin asıl mekânı 1809 yılında kesme taştan kare mekâna oturtularak yapılmıştır. Son cemaat mahallinin olması gereken yapının kuzeyindeki bölüm ise yığma ahşaptan iki kat halinde yapılmıştır. Minaresi olmayan caminin ahşap bölümü müezzin evi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Üç bölüm halinde düzenlenmiş olan kapının girişindeki küçük holden üst kata merdivenle çıkış sağlanmaktadır. Ahşap olan bu bölümün üst katında 2, alt katında ise 1 oda bulunmaktadır.

Köprübaşı İlçesi, Beşköy Bucağı Yılmazlar Mah. Camii

Tek mekânlı cami geniş saçaklı çatıya sahip olup düzgün kesme taştan yapılmıştır ve üzeri sıvanmıştır. Tam olarak tarihi bilinmemekle birlikte 19 yy’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Ön cephesinde işlemeli kapısı ve minaresiyle birlikte 4 adet demir parmaklıklı penceresi ve her pencere arasında sütunceler bulunmaktadır. Giriş kapısı söveleriyle birlikte ahşaptan yapılmıştır. İki kanat halinde yapılmış olan kapılar üç bölüme ayrılarak, her bölümde stilize vazolardan çıkan aralarında nar motiflerinin yer aldığı hayat ağacı motifleri bulunmaktadır.

Köprübaşı İlçesi, Yağmurlu Köyü Camii

İlçe merkezin 4 km mesafede bulunan Yağmurlu Köyü’nün düz bir kesiminde yapılmıştır. Cami girişinin sol tarafında yer alan kitabede H.1242-(M.1827) yılında yaptırıldığı yazmaktadır. Kare planlı cami kesme taştan yapılmış olup üzeri sonradan sıvanmıştır. Dört omuz kırma çatısı kiremitle kaplı ve geniş saçaklıdır. Kuzeyden son cemaat yeri vazifesi gören bir bölümden iç mekana geçiş sağlanmaktadır. Burada bulunan çift kanatlı kapının üzerindeki dikdörtgen panolarda lale motifli süslemelere yer verilmiştir. Caminin kuzeyine sonradan derslik eklenmiştir.

Maçka İlçesi, Akmescit Köyü Cami

Trabzon İli Maçka İlçesi Akmescit Köyü’nün düz bir kesiminde bulunan bu caminin 4 satırlık kitabesinden öğrenildiğine göre H.1290-(M.1873) yılında yaptırılmıştır. Kesme taştan dikdörtgen planlı olarak yapılan caminin önünde dört ahşap sütunun taşıdığı, ahşap çatılı dışa açık son cemaat yeri bulunmaktadır. Giriş kapısı iki kanatlı olup üzerinde kabartma şeklinde vazodan çıkan üzüm salkımları yer almaktadır. İbadet mekânının üzeri ahşap bir tavanla örtülü olup bu tavanın üzerinde iç içe geçmiş sekizgenlerden oluşan oldukça zarif bir göbek bulunmaktadır.

Maçka İlçesi, Anayurt Köyü Camii

Trabzon ili Maçka İlçesi, Anayurt Köyü’nde kilise dönüştürülmüş olan bu yapının ne zaman ve kim tarafından yapıldığını belirten bir kitabe günümüze gelememiştir. Günümüzde cami olarak kullanılan bu kilise düzgün taştan dikdörtgen planlı, bazilika tipinde üç nefli olarak yapılmıştır. Naos içerisinde birbirlerine kemerle bağlanmış dört sütunla nefleri meydana getirmiştir. Yapının üzeri kırma çatı ile örtülmüştür. Kilise camiye çevrildikten sonra batı yönündeki giriş kapatılmış, güneydoğu köşesine de binadan ayrı olarak tek şerefeli bir minare eklenmiştir.

Maçka İlçesi, Esiroğlu Beldesi, Bahçekaya Köyü Camii (Kilisesi)

Trabzon İli Maçka İlçesi, Bahçekaya Köyü’nün düz bir yerinde bulunmaktadır. Giriş üzerindeki kitabede H.1302-(M.1885) tarihi yazmaktadır. Kesme ve moloz taştan yapılan cami dikdörtgen planlı olup üzeri kırma bir çatı ile örtülmüştür. Kuzey yönünde 4 taş sütunun taşıdığı son cemaat yeri bulunmaktadır. Dışa açık olan son cemaat yerinden yuvarlak kemerli bir kapı ile ibadet mekânına geçilmektedir. Bu kapı kesme taş lentolu ve iki kanatlı olup üzerinde örgü şeklinde motifler bulunmaktadır. Yuvarlak niş şeklindeki mihrabın üzerinde de 1885 tarihli 10 satırlık bir kitabe yer almaktadır.

Maçka İlçesi, Gürgenağaç Köyü Camii (Kilisesi)

İlçe merkezine 14 km mesafedeki Gürgenağaç Köyü’nde bulunan cami, kiliseden çevrilmiştir. Ne zaman ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmeyen cami yapı üslubu nedeniyle19 yy ‘da yapıldığı anlaşılmaktadır. Kilise düzgün kesme taştan, dikdörtgen planlı, bazilika düzeninde yapılmıştır. Naos sütunlarla 3 nefe ayrılmıştır. Üzeri değişik zamanlarda farklı şekillerde örtülmüştür. Camiye dönüştürüldükten sonra batı yönündeki kapısı örülmüş, kuzeybatıda yeni bir giriş açılmıştır. Tonoz örtülü üst örtünün bir bölümüne kubbe yapılmıştır.

Maçka ilçesi, Güzelce Köyü Camii

İlçe merkezine 15 km uzaklıkta olan Güzelce Köyü’nde 1948 yılında yaptırılmıştır. Kesme taştan yapılan caminin giriş kapısının söveleri, muhtemelen devşirme olarak bir kilise kalıntısından alınarak burada kullanılmıştır. Sövelerde her iki tarafta bulunan vazolardan çıkan asma yaprağı, üzüm salkımı ve kıvrık dallardan oluşan bitkisel desenli bordür yer almaktadır.

Maçka İlçesi, Şahinkaya Beldesi Oğulağaç Köyü Camii (Kilisesi)

Şahinkaya Beldesi’den yaklaşık 2-3 km mesafe uzaklıkta yer alan Oğulağaç köyünde 1867 yılında yaptırılmıştır. Öncesinde kilise olan cami, eğimli bir arazi üzerine kesme taştan, dikdörtgen olarak yapılmış olup bazilika planlıdır. Camiye çevrildikten sonra giriş kapısı ve apsiste değişiklikler yapılmıştır. Bununla beraber orijinal apsisin üç kademesi görülmektedir. İç mekân camiye dönüştürüldükten sonra barok üslupta bezemelerle süslenmiştir.

Maçka İlçesi, Yazlık Köyü Küçük Livera Camii (Kilisesi)

Trabzon İli Maçka İlçesi Yazlık Köyü’nde bulunan bu cami 1862 yılında yapılmıştır. Kitabe yeri boş olmasına rağmen yapım tarihi kaynaklardan öğrenilmiştir. Kilise düzgün kesme taştan üç nefli bazilika plan düzenindedir. Nefler dört sütunla birbirlerinden ayrılmış, bunların üzerine de kubbe oturtulmuştur. Orta nefin dışında kalan iki yan nef beşik tonozla örtülmüştür. Camiye çevrildikten sonra apsis önü örülmüş ve yan tarafına yeni bir mihrap yapılmıştır. İç kısmında da bazı düzenlemeler yapılmıştır.

Of İlçesi, Ballıca Köyü, Yıldız Mah. Camii

Kesme taştan, kare mekanlı küçük bir camidir. Yapım yılı 1894 tarihi kabul edilmektedir. Yakın yıllarda onarım geçiren bu caminin kırma çatısı kiremitle kaplı olup minber ve tavan göbeği el oyma işçiliklidir. Diğer mimari elamanları fazla işçiliğe sahip değildir. Minberin yalnızca yan yüzü geometrik işçiliğe sahip diğeri ise sadedir.

Of İlçesi, Bölümlü Beldesi Büyük Mah. Camii

Caminin beden duvarları kesme taştan olup örtüsü dört omuz kırma çatı kiremitle kaplıdır. Caminin güneybatısında mezarlardan oluşmuş bir hazire vardır. Harime kuzey ve batıdan iki kapı ile girilmektedir.Kuzey cephesi Kur'an kursu binası ile kapatılmıştır. Güneydoğusunda yer alan iki şerefeli beton minare 1994 yılında inşa edilmiştir Yaşlı köylüler caminin birkaç kez onarım geçirdiğini söylemişlerdir. Bu onarımlara caminin üst örtüsü, mahfil ve tavanlarında rastlanılmaktadır.

Of İlçesi, Bölümlü Beldesi Fatih Mah. Kaban Mescidi

Köyün merkezinde, ahşap malzemeden iki bölümlü olarak yapılmıştır. Çatısı dört omuz kırma, örtüsü kiremittir. 1 metreye vatan geniş saçaklara sahiptir. Düz ahşap tavana çıtalarla kare panolar halinde düzenlenmiş olup her bölüm kalem işi rozetlerle süslüdür. Tavan eteğinde sülüs kitabe kuşağı bulunur. Buradan mescitin H.1184-(M.1867) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Kuzeydoğu köşede yer alan minare ahşap olup şerefe atlığı halat örgüldür ve mescide sonradan eklenmiştir.

Of İlçesi, Bölümlü Beldesi, Mithat Paşa (Kalanas) Mah. Camii

Son cemaat mahalli ve harim kısmından meydana gelen kare planlı caminin kapı kanatları üzerinde H.1232-(M.1817) tarihinde Said Usta tarafından yapıldığı yazmaktadır. Üst örtüsü dört omuz kırma çatı şeklinde yapılmış; duvarlar her yönde mahfil seviyesine kadar taş, bunun üst kısmı ahşap yığma olarak inşa edilmiştir. Mithat Paşa camisinde, birinci derecede ahşap süsleme göze çarpar. Düz olarak tasarlanan tavanın orta kısmının dışında bir kare, içten sekizgen planlı ahşap oyma bezemeli bir göbek kısmı bulunmaktadır. 1990 yılında cami Vakıflar Genel Müdürlüğünce restore edilmiştir.

Of İlçesi, Cumapazarı Beldesi, Serindere Camii

Meyilli bir arazide kurulan caminin güney penceresindeki kitabeden H.1301-(M.1884) yılında yapıldığı yazmaktadır. Son cemaat mahalli ve harim kısmından meydana gelen caminin çatısı dört omuz kırma olup alaturka kiremitle kaplıdır. Bölgede yaygın olan geleneğin aksine burada son cemaat mahalli doğu yönde yer almıştır. Cami ahşap sütunlar üzerine oturtulmuş bir galeri şeklindedir. İki katlı olan son cemaat mahallinin üst katında cami görevlisinin ikameti için yapılmış iki oda bulunmaktadır. Caminin güneydoğu köşesinde yer alan tek şerefeli minaresi ise daha sonradan yenilenmiştir.

Of İlçesi, Gökçeoba Köyü, Eski Camii

Köyün merkezinde yer alan cami kare bir alana oturmakta olup kesme taştan yapılmıştır. Çatı dışa taşkın saçaklı olup kırma biçimli ve kiremit örtülüdür. Girişten itibaren sağ ve sol tarafta yer alan korkuluklu sekiler mevcuttur. Tavan tümüyle düz ahşaptır. Ahşap mimari elamanlar oyma tekniğiyle yapılmış el işçilikleridir.

Of İlçesi, Gürpınar Beldesi, Hacıbayram Mah. Camii (Mapsino Camii)

Cami mahalle merkezinde yer almakta olup ana planı, son cemaat yeri ve kareye yakın bir harim kısmından oluşur. Cami girişinin sağında yer alan 5 satırlık Osmanlıca kitabeden yapının H.1303-(M.1886) yılında yapıldığı anlaşılmaktadır. Kitabede: ''İşbu Mapsino Cami şerifi H.1303 senesinde muhterik olarak 1304 senesinde kariyesi tarafından inşası hitam bulunmuştur. Bu taşı bu mahalleye koyan ziyaret kariyesinden Zaimzade Muhammet Mithan bin Kibar'' okunmaktadır. Caminin duvarları her yönden düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. Örtüsü dört omuz tarzında ve geniş saçaklıdır. Cami çevresinde mezarlardan oluşmuş bir haziresi vardır.

Of İlçesi, Korkut Köyü, Merkez Camii

Cami yaklaşık kare bir tabana oturmakta olup tek mekânlıdır. Camiye girişi sağlayan kapının orta bölümündeki bir alan içinde H.1319-(M.1902) tarihi okunmaktadır. Diğer kanatta ise Arap harflerinden oluşan 5 sıra yazı kuşağı yer almaktadır. Girişten itibaren korkuluklu bir sekiye ulaşılmakta ve bu sekiden mahfile çıkış ahşap merdivenle sağlanmaktadır. Tümüyle kesme taştan yapılmış olan caminin dış duvarları püskürtme sıva ile yenilenmiştir. İçindeki ahşap mimari elemanlar el oyma tekniğinde yapılmış ahşap işçiliklidir. çatı dışa taşkın saçaklı olup dört yöne kırma biçimlidir.

Of İlçesi Sarıçamlı Köyü, Merkez Camii

Son cemaat yeri ve harim kısmından oluşan kesme taş yapımı küçük bir camidir. Ahşap tavan ortasında içerden küçük bir kubbesi vardır. 10 ahşap sütunlu ve ahşap korkuluklu bir son cemaat yerine sahip olan camiye, el oymalı iki kanatlı kapıyla girilmektedir. Geometrik desenlerle süslü minber üzerinde boya ile yazılmış kitabe ve H.1323 tarihi yazmaktadır. Minberin ise caminin inşasından sonra yapıldığı düşünülmektedir.

Of İlçesi, Sarıkaya Köyü, Merkez Camii

Köyün merkezinde yer alan cami kare bir alana kesme taştan yapılmıştır. Dışa taşkın saçaklı, kırma çatıya sahip olan caminim beden duvarları köy yaşlılardan alınan bilgilere göre 1953 yılında yeniden yapılmıştır. Söz konusu caminin önceki beden duvarları tümüyle ahşap olup çatı askıya alınarak ahşap olan beden duvarları kesme taştan yeniden inşa edilmiştir. Girişin hemen üstündeki bezeme içinde ise H.1287-(M.1870) tarihi okunmaktadır. Caminib mihrabı ve minaresi sonradan yapılmıştır.

Of ilçesi, Sugeldi Köyü Aşağı Mah. Camii

Köyün Aşağı Mahallesi’nde, eski ve yeni definlerden oluşmuş geniş bir hazire içinde yer almaktadır. Cami, son cemaat mahalli ve harim kısmından oluşur. Caminin beden duvarları mahfil seviyesine kadar taş, üst kısmı ahşap yağma olarak inşa edilmiştir. Çatısı dört omuzlu, geniş saçaklı, kiremit örtülüdür. Giriş kapısının solundaki kitabede H.1250-(M.1835) tarihi yazmaktadır. Cami ahşap süsleme bakımından oldukça zengindir. Cami plan ve süsleme özellikleri bakımından Of ilçesi Bölümlü Köyü Mithat Paşa Camii ile benzer özellikler taşır.

Of İlçesi, Uğurlu Beldesi, Merkez Mah. Camii

19 yy'a ait eski cami 1962 yılında yıkılarak yerine daha büyük bugünkü betonarme cami yapılmıştır. eski camiye ait taş işçilikli mihrap (günümüzde caminin son cemaat yerinde kalmış) ahşap işçilikli vaiz kürsüsü ve bir kapı kanadı (yine son cemaat yerinde mahfile çıkan merdivenin altında ) orjinal olarak korunmaktadır.

Of İlçesi, Yazlık Köyü, Merkez Camii

Of ilçesine yaklaşık 8 km uzaklıkta olan köyün merkezinde meyilli bir araziye kurulmuştur. Eski yerinde ahşap bir cami varken, 1951 yılında yıkılıp aynı yıl bu cami yapılmış ve eski camiye ait tüm ahşap mimari elemanlar yeni camide kullanılmıştır. Giriş üstünde lale, gül, kıvrık dallardan oluşan bezemeler göze çarpmaktadır. Dört ahşap sütuna oturan mahfil, geometrik kesitli bir korkuluğa sahip olup korkuluğun üzerinde H.1234 tarihi yazmaktadır.

Of İlçesi, Yemişalan Köyü, Merkez Camii

Köyün merkezinde yer alan cami yaklaşık kare bir alana oturmaktadır. Etrafında mezar buluna cami, kesme taştan yapılmış olup tek mekânlıdır. Caminin tavanı çokgenlerin birbirinin üzerine oturmasıyla kademeli olarak yapılmıştır. Mihrabı, minberi ve mahfili sonradan boyanmış olan caminin, geniş saçaklı kırma çatısıyla son cemaat yeri de sonradan eklenmiştir. Mihrapta H.1330-(M.1907) tarihi okunmaktadır.

Sürmene İlçesi, Aşağılıovalı Köyü İrfanlı Mah. Camii

İlçe merkezine 16 km mesafe uzaklıkta olan Aşağılıovalı Köyü’ndeki düz bir alana kurulmuştur. Kare plana oturtulan ve kesme taştan yapılan cami, geniş saçaklı, oluklu kiremitle örtülü çatıya sahiptir. Girişin sağında iki bölüm halinde 5 sıra yazı ve H.1245 tarihi okunmaktadır. 6 ahşap sütunlu son cemaat yeri olup girişin solundaki asma kata sonradan müezzin odası yapılmıştır. Mahfil 4 sütun üzerine, kare bir alana sekizgenin oturmasıyla oluşturulmuştur.

Sürmene İlçesi, Çamburnu Beldesi Kuşluca Camii

Kuşluca Mahallesi’nin denizi gören, nispeten düz bir kesiminde H.1311-(M.1893) yılında Hacımehmetoğlu Ömer Usta tarafından yapılmıştır. Dikdörtgen planlı yapı tamamen ahşap malzeme ile inşa edilmiştir. Geniş ahşap saçaklı, kırma çatılı yapının üzeri alaturka kiremitle kaplıdır. İki katlı, etrafı açık son cemaat yeri ahşap direkler üzerine oturmaktadır. Yapının tüm pencereleri dikdörtgen formda ve ahşap doğramalı olup zemin kat pencereleri ise kafes tekniğinde tezyin edilmiştir. Yapının kuzeybatı cephesine bitişik ahşap minaresi; yuvarlak gövdeli, tek şerefeli ve konik külahlıdır. Harime giriş, son cemaat yerinden ahşap oyma tekniğinde bitkisel motiflerle tezyin edilen, yuvarlak kemerli, çift kanatlı kapıdan sağlanmaktadır. Harime girişin sağından ahşap merdivenlerle mahfil katına çıkılmaktadır. Harimdeki sekizgen formdaki tavan göbeği, ahşap oyma tekniğinde bitkisel motiflerle stilize edilen mihrap ve minberi yapının en tezyinatlı öğeleridir.

Sürmene İlçesi, Dirlik Köyü Camii (Tarihi Cida Kilisesi)

Trabzon’un Sürmene İlçesi’nin eski adı Cida olan Dirlik Köyü’ndeki bu kilise, Metropolitan Gobrie Latrovdakis zamanında (1889–1893) yılında yapılmıştır. Günümüzde Dirlik Köyü Camisi olarak kullanılmaktadır. Üç nefli, üç absidli yapı Bizans bazilikaları üslubunun tipik bir örneğidir. Gri blok taşların muntazam örülmesi ile ilginç bir görünüm kazanmıştır. 4 sütunla desteklenen kubbe dışında kalan bölümler tonoz örtülüdür.

Sürmene İlçesi, Gültepe Köyü Camii

İlçe merkezine 13 km mesafede bulunan Gültepe Köyü’nün merkezinde bulunmaktadır. Yapım tarihi hakkında herhangi bir bilgiye rastlanmamaktadır. Moloz ve ince yonu taştan inşa edilmiş dikdörtgen planlı caminin üzeri geniş saçaklı kırma çatı ile örtülüdür. Harim iç beden duvarlarında, vazo içerisinde çiçekler, kandiller, Allah’ın 99 ismi ve cami tasvirleri gibi kalem işi süslemeler yer almaktadır. Ahşap oymalarla bezeli minber de eserin dikkat çeken mimari öğelerindendir. Caminin minaresi sonradan kesme taştan tek şerefeli olarak ilave edilmiştir.

Sürmene İlçesi, Gültepe Köyü Kefeli (Perdos) Mah. Camii

İlçe merkezine 13 km mesafede, Gültepe Köyü’nün Yukarı Kefeli (Perdos) Mahallesi’nde küçük bir tepe üzerinde bulunmaktadır. Caminin beden duvarları üzerinde yapım yılına ait herhangi bir kitabe yoktur. Ancak mihrabın yan yüzünde, kazıma tekniği ile sonradan yazıldığı anlaşılan H.1284 tarihi okunmaktadır. Dolayısıyla caminin inşaatının M.1867 yılında veya hemen öncesi bir tarihte bitmiş olabileceği kabul edilir. Cami, dikdörtgen planlı ve düz ahşap tavanlı , “Sakıflı Cami” tipindedir. Caminin beden duvarları ahşap hatıllı-kâgir, çatısı ise dört omuz kırma çatı şeklindedir. İç duvarlarında yazı ve bazı sembolik tasvirlerin yer aldığı, orijinal kalem işi bezemeler görülmektedir. Bağlı yapılardan şadırvan da düzgün kesme taştan yapılmış olup caminin güneyinde bulunmaktadır. Üzerindeki mermer kitabe 1890 tarihli olup Sultan II. Abdülhamid’in tuğrasını taşır.

Sürmene İlçesi, Karacakaya Köyü Camii

Karacakaya Köyü’nün düz bir yerinde, hazire içinde bulunmaktadır. Yapı üzerinde herhangi bir kitabe yoktur. Bölgedeki camilerle benzer özellikleri nedeniyle 19 yy’a tarihlenebilir. Dikdörtgene yakın harim kısmına sahip olan caminin doğu yönünde balkon şeklinde tasarlanmış, 4 taş direk üzerine oturan ve ahşap direklerle tavanı destekleyen bir dış mahfil bulunmaktadır. Beden duvarları kesme taştan yapılan caminin çatısı dört omuz kırma olup kiremit kaplıdır. Çatının saçak kısmı oldukça geniş tutularak bölgede fazla yağan yağmurun yapıya zarar vermesi önlenmiştir.

Sürmene İlçesi, Petekli Köyü, Orta Mah. Camii

Sürmene ilçe merkezine 11km mesafede bulunan eğimli bir araziye kurulmuş Petekli Köyü’nün düz bir kesiminde yer alır. Giriş kapısı üzerinde okunan 5 satırlık taş kitabede H.1316 tarihi yazılıdır. Kesme taştan yapılmış olan caminin beden duvarları kalın olup 4 omuz kırma çatısı, geniş saçaklarıyla birlikte oluklu kiremit ile kaplıdır. Kuzeydoğu köşede yer alan giriş kapısı ahşap olup sade işçiliklidir. Beden duvarlarında doğu, kuzey ve güney yönlerinde altlı üstlü ikişer pencereye yer verilirken, batıda altlı üstlü üç pencere yer almaktadır.

Sürmene İlçesi, Yukarıovalı Köyü Camii

Kare bir mekâna oturan cami, düzgün kesme taştan yapılmış olup geniş saçaklı bir çatıya sahiptir. Girişinde yer alan kapı iki kanat halinde yapılmış olup silmelerle dikdörtgen panolara ayrılarak her panonun ortasında sekizgenlere yer verilmiştir. Beş ahşap sütun üzerine oturan mahfil, yarım daire şeklinde çıkıntı yapan üç balkondan oluşmuş ve mahfilin oturduğu kiriş boyunca kıvrık dallardan oluşan bitkisel desenli süslemelere yer verilmiştir. Minberin girişinde tek sıra yazı ve H.1298- (M.1881) tarihi okunmaktadır.

Şalpazarı İlçesi, Doğancı Köyü Camii

İlçe merkezine 5 km uzaklıkta olan Doğancı Köyü merkezinde düz sayılabilecek bir alanda yer alan cami taş duvarlı ve dört omuz kırma çatılıdır. Altta ve üstte yer alan pencerelerle aydınlatılmıştır. Caminin ana özelliği, duvarlarda çokça göze çarpan kalem işi bitkisel bezemelerdir. Camide ahşap oyma işler yok denecek kadar azdır. Kuzey yönüne sonradan eklenen son cemaat yerinden geçilerek girilen caminin asıl beden duvarındaki kapı üzerinde H. 1288 tarihi yazmaktadır. Caminin kuzey batı köşesine, yakın tarihte betonarme bir minare eklenmiştir.

Tonya İlçesi, Kalınçam Köyü Camii

Kalınçam Köyü’nün merkezinde 1947 yılında inşa edilmiştir. Cami, düzgün kesme taştan yapılmış olup dikdörtgen bir mekâna sahiptir. Çatısı dört omuz kırma biçimli ve kiremit kaplıdır. Altta kemerli, üstte baklava dilimli pencerelerle beden duvarları hareketlendirilmiştir. Son cemaat yeri daha sonradan ekleme yapılarak kapatılmıştır.

Vakfıkebir İlçesi, Çamlık Köyü, Büyük Mah. Camii

İlçe merkezine 4 km uzaklıkta olan Çamlık Köyü’nün Büyük Mahallesi’nde yaklaşık kare bir alana 19 yy‘ da inşa edilmiştir. Düzgün kesme taştan yapılan ve çatısı dört omuz kırma olup son cemaat yerinin üzeri geniş saçaklıdır. Çatının bu kısmı 4 ahşap direk üzerinde durmaktadır. Mihrabı üç yandan bir silme içine alınmış olup nişinde taç mukarnaslı süsleme, rozet ve çarkıfeleklerden oluşan bir süsleme bulunmaktadır. Minberi ve ahşap kürsüsü ise daha sonradan yenilenmiştir.

Yomra İlçesi, Özdil Mahallesi Merkez Camii

İlçe merkezine 22 km uzakla olan Özdil Mahallesi’nde dikdörtgen planlı olarak kesme taştan inşa edilmiştir. Yapım tarihi 1891’dir. Üst örtüsü dört omuz kırma çatı olup kiremitle kaplıdır. Düz olarak tasarlanan ahşap tavanın ortasında dıştan kare, içte sekizgenlerden oluşan basit bir tavan göbeği bulunmaktadır. Son cemaat mahalline sahip caminin girişi üzerinde iki ahşap sütuna oturan mahfil ve batısında kesme taş işçilikli tel şerefeli minare yer almaktadır.
444 15 61
  

  

 

 

                                                                           

Bu web sayfası DOKA teknik desteği ile hazırlanmıştır.
Home of Trabzon © T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı